Το 1962, ένας γεωλόγος μπήκε σε μια σπηλιά: 2 μήνες αργότερα, είχε κατά λάθος εφεύρει νέο τομέα της βιολογίας (vid)
19.01.2026 - 20:59
Μπορείς να φανταστείς να ζεις για δύο μήνες χωρίς φως, χωρίς ρολόι και χωρίς καμία επαφή με άλλον άνθρωπο; Το 1962, ένας Γάλλος επιστήμονας το έκανε και χωρίς να το ξέρει, άλλαξε ριζικά όσα γνωρίζουμε για τον ανθρώπινο χρόνο, τον ύπνο και τη βιολογία μας.
Το καλοκαίρι του 1962, ο νεαρός τότε γεωλόγος Μισέλ Σιφρ κατέβηκε μόνος του στη σπηλιά Scarasson, στις Γαλλικές Άλπεις, σε βάθος 130 μέτρων. Αρχικός του στόχος ήταν η μελέτη ενός παγετώνα.
Το πείραμα, όμως, γρήγορα μετατράπηκε σε κάτι πολύ πιο ακραίο, αφού ο Σιφρ αποφάσισε να μείνει εκεί 63 ημέρες, χωρίς ρολόι, χωρίς ήλιο, χωρίς καμία ένδειξη του τι ώρα ή ποια μέρα είναι.
Η θερμοκρασία ήταν κάτω από το μηδέν, η υγρασία άγγιζε το 98% και το σώμα του έφτασε πολλές φορές στους 34 βαθμούς Κελσίου: «Ένιωθα σαν μισοτρελή μαριονέτα», θα πει αργότερα.
Ένα πείραμα που άλλαξε την σύγχρονη βιολογία
Χωρίς εξωτερικά ερεθίσματα, ο εγκέφαλος του Σιφρ άρχισε να λειτουργεί με δικούς του ρυθμούς. Οι μέρες του δεν διαρκούσαν πια 24 ώρες. Άλλοτε ήταν 24,5. Άλλοτε πολύ περισσότερες.
Σε ψυχολογικά τεστ μέσα στη σπηλιά, το να μετρήσει μέχρι το 120 του έπαιρνε πέντε λεπτά. Όταν οι άνθρωποι στην επιφάνεια του είπαν ότι το πείραμα τελείωσε, εκείνος πίστευε ότι βρισκόταν ακόμα στα τέλη Αυγούστου, ενώ ήταν ήδη Σεπτέμβριος. Σε μεταγενέστερο πείραμα, δέκα χρόνια αργότερα, το «ημερήσιο» του κύκλου έφτασε τις 48 ώρες, 36 ώρες ξύπνιος, 12 ώρες ύπνος.
Αυτό που ανακάλυψε ο Σιφρ ήταν επαναστατικό. Ο άνθρωπος διαθέτει εσωτερικό βιολογικό ρολόι, ανεξάρτητο από τον ήλιο, τα ρολόγια και τα κοινωνικά ωράρια. Έτσι γεννήθηκε ολόκληρος επιστημονικός κλάδος: η ανθρώπινη χρονοβιολογία. Ένας τομέας που σήμερα χρησιμοποιείται στη μελέτη του jet lag, των διαταραχών ύπνου, της κατάθλιψης, ακόμη και της εξέλιξης ορισμένων μορφών καρκίνου.
Από τρελοεπιστήμονας σε... θεμέλιο της σύγχρονης έρευνας
Στην αρχή, πολλοί συνάδελφοί του τον χλεύασαν. Τον θεωρούσαν επιπόλαιο, επικίνδυνο και υπερβολικά «θεαματικό». Όμως ο χρόνος τον δικαίωσε.
Η έρευνά του τράβηξε την προσοχή της NASA, αλλά και των στρατιωτικών επιτελείων της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, που προσπαθούσαν να καταλάβουν πώς πρέπει να οργανώνεται ο ύπνος αστροναυτών και πληρωμάτων πυρηνικών υποβρυχίων.
Ο Μισέλ Σιφρ δεν πήρε ποτέ Νόμπελ, όμως οι επιστήμονες που συνέχισαν το έργο του το κατέκτησαν δεκαετίες αργότερα. Ο ίδιος έμεινε γνωστός ως ο άνθρωπος που τόλμησε να χάσει τον χρόνο, για να μας δείξει πώς λειτουργεί πραγματικά.
«Οι σπηλιές είναι τόποι ελπίδας», έλεγε. «Εκεί κάτω, ακόμα μπορούμε να κάνουμε ανακαλύψεις», τελείωνε.
Υπέροχο στιγμιότυπο του Πιέρ Ζάλτσμαν-Κροσέ, του εκφωνητή της Βιλερμπάν κάνει τον γύρο του διαδικτύου. Έλυνε έναν κύβο του Ρούμπικ και στη συνέχεια έπιασε μία εφημερίδα, ενώ οι διαιτητές συζητούσαν με τη γραμματεία στην αναμέτρηση με τη Χάποελ Τελ Αβίβ για τη EuroLeague.