Με την... εναλλαξιμότητα που θα πάει;
Ο Πάμπλο Γκαρσία αναγκάζεται να αλλάζει θέσεις σε ποδοσφαιριστές με σκοπό το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Όμως χρειάζεται ουσιαστική ενίσχυση, με το μήνυμα να έχει... σταλθεί στους διοικούντες.
Η «μάχη του ουίσκι» δεν ξεκίνησε με πρόποση, αλλά με μια γραμμή που δεν χαράχτηκε ποτέ σωστά πάνω σε έναν χάρτη. Τον Δεκέμβριο του 1973, Καναδάς και Δανία υπέγραψαν συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων τους στην Αρκτική. Στόχος ήταν να μοιράσουν την υφαλοκρηπίδα ανάμεσα στη Γροιλανδία και το καναδικό νησί Έλσμιρ και να αποφύγουν μελλοντικούς πονοκεφάλους.
Η χάραξη έγινε με βάση τη μέση γραμμή. Όλα φαινόταν τακτοποιημένα, εκτός από ένα σημείο. Η νήσος Χανς, ένας βράχος μόλις 1,3 τετραγωνικών χιλιομέτρων στο μέσο του καναλιού Κένεντι, έμεινε εκτός συμφωνίας επίτηδες. Το σύνορο έφτανε μέχρι την ακτή, σταματούσε, «εξαφανιζόταν» πάνω στο νησί και συνέχιζε απέναντι, σαν να μην υπήρχε τίποτα στη μέση.
Η πιο ευγενική διαμάχη του πλανήτη
Δεν ήταν λάθος ούτε παράλειψη. Το νησί απείχε σχεδόν το ίδιο από τις δύο χώρες, κανείς δεν είχε αδιάσειστα επιχειρήματα και την πεδίοδο εκείνη δεν φαινόταν να αξίζει την οποιαδήποτε σύγκρουση. «Θα το λύσουμε αργότερα», συμφώνησαν σιωπηρά οι δύο χώρες. Το «αργότερα» κράτησε σχεδόν μισό αιώνα...
Για χρόνια δεν συνέβαινε απολύτως τίποτα. Η νήσος Χανς ήταν αφιλόξενη, ακατοίκητη, χωρίς γνωστούς πόρους ή ιδιαίτερη στρατηγική σημασία. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 όμως, άρχισε να τραβάει προσοχή. Η καναδική εταιρεία Dome Petroleum ξεκίνησε γεωλογικές έρευνες στην περιοχή, με προσγειώσεις ελικοπτέρων και συλλογή δειγμάτων.
Δεν άφησε εγκαταστάσεις, άφησε όμως ίχνη παρουσίας. Και αυτό αρκούσε. Στο διεθνές δίκαιο υπάρχει η έννοια της «αποτελεσματικής κατοχής»: δεν χρειάζεται να ζεις κάπου, αρκεί να δείχνεις δραστηριότητα. Για τη Δανία, το μήνυμα ήταν σαφές. Ο βράχος που δεν είχε σημασία, άρχισε ξαφνικά να μετράει.
Το 1984, η υπόθεση πέρασε από τα χαρτιά στα σύμβολα. Ο Δανός υπουργός για τις υποθέσεις της Γροιλανδίας, Τομ Χόιεμ, πέταξε με ελικόπτερο στη νήσο Χανς, κάρφωσε τη δανική σημαία και άφησε δίπλα της ένα μπουκάλι σναπς, μαζί με ένα λιτό σημείωμα: «Καλώς ήρθατε στο δανικό νησί».
Η απάντηση του Καναδά ήρθε στο ίδιο ύφος. Καμία ένταση, καμία υποχώρηση. Καναδικές περιπολίες άρχισαν να επισκέπτονται το νησί, να κατεβάζουν τη δανική σημαία, να σηκώνουν τη δική τους και να αφήνουν κι αυτή με τη σειρά τους ένα μπουκάλι ουίσκι. Και κάπως έτσι, δημιουργήθηκε μια πολιτισμένη τελετουργία: όποιος περνούσε, άφηνε από ένα μπουκάλι ποτό. Έτσι γεννήθηκε η «μάχη του ουίσκι». Ο μοναδικός διεθνής καβγάς όπου τα όπλα ήταν... μπουκάλια. Κανείς δεν έπαιρνε ποτέ το ποτό του άλλου. Το μήνυμα δεν ήταν ειρωνικό, αλλά αυστηρά συμβολικό: θυμόμαστε τη διαφορά, αλλά δεν τη μετατρέπουμε σε σύγκρουση.
Το 1995, Καναδάς και Δανία αναγνώρισαν επίσημα ότι η κυριαρχία της νήσου Χανς ήταν ανοιχτό ζήτημα. Το κλίμα, όμως, παρέμεινε χαμηλών τόνων. Το 2005, ο Καναδός υπουργός Άμυνας επισκέφθηκε το νησί και επανέλαβε δημόσια τις διεκδικήσεις της χώρας του, προκαλώντας διπλωματική διαμαρτυρία από τη Δανία, με τη χαρακτηριστική υποσημείωση ότι «οι πόλεμοι με σημαίες δεν έχουν νόημα μεταξύ σύγχρονων κρατών».
Η απόλυτη ειρωνεία ήρθε το 2007. Εν μέσω της «μάχης», Καναδοί και Δανοί επιστήμονες πρότειναν να στήσουν από κοινού έναν μικρό μετεωρολογικό σταθμό στο νησί. Η επιστήμη πήγαινε μπροστά από την πολιτική. Το σχέδιο εγκρίθηκε και από τις δύο κυβερνήσεις, αλλά τελικά εγκαταλείφθηκε για πρακτικούς λόγους.
Η διαμάχη έμεινε σε χαμηλή ένταση μέχρι που ο κόσμος άλλαξε. Το λιώσιμο των πάγων έφερε την Αρκτική στο προσκήνιο και η άχρηστη πέτρα στον χάρτη απέκτησε ξαφνικά αξία.
Το 2022, η υπόθεση έκλεισε οριστικά
Η λύση ήταν όσο κομψή ήταν και η διαμάχη. Το νησί μοιράστηκε στα δύο. Ο Καναδάς πήρε το ένα μισό, η Γροιλανδία και η Δανία το άλλο. Ο Καναδάς απέκτησε έτσι την πρώτη του χερσαία συνοριακή γραμμή με την Ευρώπη. Και για να σφραγίσουν τη συμφωνία, οι υπουργοί αντάλλαξαν μπουκάλια σναπς και ουίσκι.
Η «μάχη του ουίσκι» δεν άφησε νεκρούς, ούτε ήρωες. Άφησε κάτι πιο σπάνιο: την απόδειξη ότι, κάποιες φορές, ακόμη και στη διεθνή πολιτική, αρκούν η υπομονή, το χιούμορ και το να ξέρεις πότε να αφήσεις το μπουκάλι στο έδαφος και όχι να το σηκώσεις για να το πετάξεις στο κεφάλι του αντιπάλου σου...
gazzetta.gr
