Πέρασες από τις ακαδημίες της Σπόρτινγκ, τη δεύτερη ομάδα της Μπενφίκα και την πρώτη ομάδα της Μπελενένσες. Σήμερα αγωνίζεσαι για δεύτερη φορά στον ΑΠΟΕΛ, ενώ συνεχίζεις να εκπροσωπείς την Εθνική ομάδα της Γουινέας-Μπισάου. Θεωρείς ότι διανύεςι την καλύτερη περίοδο της καριέρας σου;
«Καταρχάς, ευχαριστώ για την πρόσκληση. Νομίζω πως ναι. Όταν έφυγα από τον ΑΠΟΕΛ για τον Ερυθρό Αστέρα, πίστευα ότι βρισκόμουν στο απόγειο της καριέρας μου. Ωστόσο, τώρα αισθάνομαι ότι διανύω την καλύτερη περίοδο της ποδοσφαιρικής μου διαδρομής. Τόσο σωματικά όσο και σε προσωπικό επίπεδο, αισθάνομαι πολύ καλά. Συμφωνώ ότι περνάω την καλύτερη φάση της καριέρας μου και το ξεκίνημα της φετινής σεζόν είναι επίσης εξαιρετικό».
Αυτή είναι η δεύτερη θητεία σου στον ΑΠΟΕΛ. Είσαι ευχαριστημένος από τον σύλλογο, την πόλη και την Κύπρο;
«Ναι, είμαι πολύ ευχαριστημένος. Συχνά λέγεται ότι δεν πρέπει να επιστρέφουμε σε μέρη όπου ήμασταν ευτυχισμένοι, όμως εγώ πάντα ένιωθα εδώ σαν στο σπίτι μου. Μετά από μια δύσκολη χρονιά που ακολούθησε την αποχώρησή μου από τον ΑΠΟΕΛ, αποφάσισα να επιστρέψω ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο. Νιώθω σαν στο σπίτι μου, οι άνθρωποι με εκτιμούν ιδιαίτερα και ο σύλλογος μου προσφέρει όλες τις προϋποθέσεις για να παρουσιάσω το ποδόσφαιρό μου».
Είχες την ευκαιρία να παρακολουθήσεις τον αγώνα ανάμεσα στην Μπενφίκα και την Ομόνοια, που διεξήχθη στην Κύπρο για το Γιουρόπα Λιγκ; Πώς ήταν αυτή η εμπειρία; Ένιωσες ξανά λίγο από την ατμόσφαιρα του πορτογαλικού ποδοσφαίρου;
«Ακριβώς. Είχα πολλά χρόνια να παρακολουθήσω πορτογαλική ομάδα να αγωνίζεται σε ένα γήπεδο. Την τελευταία φορά που είχα δει πορτογαλική ομάδα να παίζει, ήμουν αντίπαλος. Είχε περάσει αρκετός καιρός από τότε που παρακολούθησα έναν αγώνα από τις εξέδρες. Ήταν μια πολύ όμορφη εμπειρία. Το να βρίσκομαι στην κερκίδα και να παρακολουθώ μια πορτογαλική ομάδα, ιδιαίτερα την Μπενφίκα, μου προκάλεσε απίστευτη χαρά».
Κοιτάζοντας πίσω στα χρόνια της ποδοσφαιρικής σου εκπαίδευσης στην Πορτογαλία, υπήρξε κάποιος προπονητής ή ποδοσφαιριστής που σου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση; Ποιες αναμνήσεις κρατάς από εκείνη την περίοδο της καριέρας σου;
«Θυμάμαι σχεδόν τα πάντα. Ήταν μια δύσκολη διαδικασία, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της παρουσίας μου στη Σπόρτινγκ, όπου τελικά αποδεσμεύτηκα επειδή θεωρούσαν ότι ήμουν πολύ κοντός. Για ένα παιδί, το να αποδεσμεύεται από έναν τόσο μεγάλο σύλλογο είναι σχεδόν σαν να βλέπει το όνειρό του να καταρρέει. Ήταν μια πολύ δύσκολη στιγμή».
Ευτυχώς, κατάφερα να αντιστρέψω την κατάσταση. Η Μπελενένσες ήταν η ομάδα που με ανέδειξε, όμως στην Μπενφίκα βρήκα όλες τις προϋποθέσεις για να καταλάβω πραγματικά τι σημαίνει να είσαι επαγγελματίας ποδοσφαιριστής. Ο προπονητής που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν ο Έλντερ Κριστόβαο. Συνεργαστήκαμε για ενάμιση χρόνο και ήταν ένας άνθρωπος που με φρόντισε από την πρώτη ημέρα που έφτασα στο Σεϊσάλ.
Ήταν επίσης εκείνος που άλλαξε τη θέση μου στον αγωνιστικό χώρο. Σε όλη μου τη ζωή αγωνιζόμουν ως εξτρέμ, όμως ο Έλντερ επέμενε συνεχώς: «Όχι, δεν είσαι εξτρέμ, είσαι οκτάρι». Επέμεινε τόσο πολύ σε αυτή την άποψη, που μετά από μισή σεζόν στην Μπενφίκα ξεκίνησα την επόμενη χρονιά ως μέσος. Από τότε συνεχίζω να αγωνίζομαι σε αυτή τη θέση».
Στην Μπελενένσες και αργότερα στη δεύτερη ομάδα της Μπενφίκα κατάφερες να ξαναβρείς τη χαρά του ποδοσφαίρου;
«Ακριβώς. Την πρώτη μου χρονιά στην Μπελενένσες κατάφερα να ξεχωρίσω αρκετά. Στη δεύτερη σεζόν, όμως, πέρασα ένα διάστημα έξι μηνών κατά το οποίο δεν αγωνιζόμουν πολύ. Ήμουν επίσης πολύ νεαρός και τέτοιες καταστάσεις αποτελούν μέρος της διαδικασίας μάθησης. Εκείνη την περίοδο ήμουν ήδη δανεικός από την Μπενφίκα, η οποία τελικά αποφάσισε ότι έπρεπε να επιστρέψω για να ενταχθώ στη δεύτερη ομάδα της.
Ήταν μια δύσκολη αλλαγή, καθώς προερχόμουν από ένα περιβάλλον ομάδας της πρώτης κατηγορίας και επέστρεφα σε μια δεύτερη ομάδα. Για τους πρώτους έξι μήνες δυσκολεύτηκα να κατανοήσω και να αποδεχθώ την κατάσταση. Την επόμενη σεζόν, όμως, κατάφερα να την αντιμετωπίσω διαφορετικά. Κάναμε μια απίστευτη χρονιά. Νομίζω ότι τερματίσαμε στην τρίτη θέση, αν δεν κάνω λάθος, αν και δεν θυμάμαι την ακριβή κατάταξη. Ήταν μια πολύ θετική σεζόν, η οποία τελικά μου άνοιξε την πόρτα της Ρέιντζερς».
Επιστρέφοντας στην αποχώρησή σου από τη Σπόρτινγκ, επρόκειτο για μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο. Σήμερα γίνεται πολλή συζήτηση για την ψυχική υγεία των ποδοσφαιριστών, ωστόσο η ίδια προσοχή δεν δίνεται πάντοτε στους νεαρούς παίκτες των ακαδημιών. Σκέφτηκες ποτέ να εγκαταλείψεις το ποδόσφαιρο;
«Ναι, ήταν πολύ δύσκολο. Έφτασα μάλιστα στο σημείο να πω στον πατέρα μου ότι δεν ήθελα να συνεχίσω να παίζω ποδόσφαιρο. Η Σπόρτινγκ ήταν ο πρώτος μεγάλος σύλλογος της καριέρας μου και, επιπλέον, ο πατέρας μου είναι υποστηρικτής της ομάδας. Επομένως, η αποχώρησή μου είχε τεράστιο αντίκτυπο πάνω μου. Του είπα αρκετές φορές ότι δεν ήθελα να συνεχίσω, όμως εκείνος επέμενε ότι δεν έπρεπε να τα παρατήσω.
Τελικά, επέστρεψα στη Foot 21, όπου είχα αγωνιστεί και παλαιότερα. Ωστόσο, εκείνη την περίοδο δεν έβλεπα πλέον το ποδόσφαιρο ως έναν δρόμο για να γίνω επαγγελματίας. Έπαιζα απλώς για τη χαρά του παιχνιδιού. Ευτυχώς, με τη στήριξη της οικογένειάς μου, κατάφερα να ξεπεράσω εκείνη τη δύσκολη φάση και να φτάσω στο σημείο που βρίσκομαι σήμερα».
Παρακολουθείς ακόμη το πορτογαλικό πρωτάθλημα; Από τις τρεις μεγάλες ομάδες, η Πόρτο είναι η μοναδική απέναντι στην οποία δεν αγωνίστηκες, ενώ είναι και αυτή που βρίσκεται στην κορυφή της βαθμολογίας με σημαντική διαφορά. Ποια ομάδα θεωρείς φαβορί για την κατάκτηση του τίτλου;
«Ναι, παρακολουθώ το πρωτάθλημα. Η Πόρτο βρίσκεται στην πρώτη θέση και είναι η πιο σταθερή από τις τρεις μεγάλες ομάδες. Ωστόσο, πιστεύω ότι η Μπενφίκα θα κατακτήσει το πρωτάθλημα φέτος. Η Σπόρτινγκ έχει χάσει ορισμένους βαθμούς που θεωρώ πως δεν έπρεπε να χάσει. Για μια μεγάλη ομάδα, τέτοιες απώλειες βαθμών, ιδιαίτερα στην έδρα της, είναι κάτι δύσκολο.
Πολύ περισσότερο από τη στιγμή που η Σπόρτινγκ κατακτά τίτλους τα τελευταία χρόνια. Η Πόρτο έχει παρουσιάσει μεγαλύτερη σταθερότητα, αλλά παρ’ όλα αυτά πιστεύω ότι η Μπενφίκα θα στεφθεί πρωταθλήτρια».
Έχεις σκεφτεί ποτέ το ενδεχόμενο να επιστρέψεις κάποια στιγμή στην Πορτογαλία για να ολοκληρώσεις εκεί την καριέρα σου;
«Ναι, είναι ένας από τους στόχους μου. Τώρα, αν με ρωτήσεις σε ποια ομάδα, δεν γνωρίζω την απάντηση. Ποτέ δεν ξέρουμε πού μπορεί να μας οδηγήσει το ποδόσφαιρο. Θα ήθελα, όμως, πάρα πολύ να ολοκληρώσω την καριέρα μου στην Πορτογαλία. Είναι κάτι που έχω στο μυαλό μου».
Αυτό, βέβαια, αργεί ακόμη, έτσι δεν είναι;
«Το ελπίζω! (γέλια) Στις μέρες μας βλέπουμε ποδοσφαιριστές να ολοκληρώνουν την καριέρα τους στα 39 ή στα 40 τους χρόνια, αν και δεν πιστεύω ότι θα αγωνίζομαι μέχρι τότε. Ελπίζω, όμως, να έχω ακόμη αρκετό δρόμο μπροστά μου μέχρι να αποσυρθώ. Έχω κάποιους φίλους που έχουν ήδη σταματήσει το ποδόσφαιρο και μου λείπει πολύ να τους βλέπω στον αγωνιστικό χώρο. Γι’ αυτό και δεν θέλω καν να σκέφτομαι αυτή την πιθανότητα προς το παρόν. Άλλωστε, έχω ήδη μπει στα 30, αλλά η αλήθεια είναι πως δεν αισθάνομαι καθόλου την ηλικία μου!».
Η πορεία του Ντάλσιο
Στη διάρκεια της καριέρας σου είχες διάφορες εμπειρίες στο εξωτερικό, ζώντας σε χώρες όπως η Σκωτία, η Ελλάδα, η Σερβία, η Τουρκία και η Κύπρος. Πώς θυμάσαι αυτές τις περιόδους και τι αντιπροσώπευσαν για την εξέλιξή σου;
«Ξεκινώντας από τη Σκωτία, ήταν μια δύσκολη εμπειρία. Όταν έφτασα εκεί, ουσιαστικά δεν μιλούσα αγγλικά. Γνώριζα μόνο τα βασικά, ενώ τα αγγλικά που μιλούν οι Σκωτσέζοι είναι πολύ διαφορετικά από αυτά που έχουμε συνηθίσει. Επιπλέον, επρόκειτο για ένα πολύ απαιτητικό πρωτάθλημα από άποψη φυσικής δύναμης και εγώ ήμουν αρκετά αδύνατος σωματικά. Αγωνιζόμουν, επίσης, σε διαφορετική θέση από τη συνηθισμένη μου. Ευτυχώς, είχα την τύχη να βρω τρεις Πορτογάλους ποδοσφαιριστές στη Ρέιντζερς: τον Μπρούνο Άλβες, τον Φάμπιο Καρντόσο και τον Καντέιας. Η παρουσία τους ήταν πολύ σημαντική για μένα.
Αγωνιστικά, τα πράγματα ήταν δύσκολα. Πέρασα σχεδόν έναν χρόνο χωρίς να αγωνίζομαι. Νομίζω ότι έπαιξα μόλις σε πέντε παιχνίδια κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου. Ωστόσο, ως άνθρωπος εξελίχθηκα και έμαθα πολλά. Παρά τις δυσκολίες, κατάφερα να διαχειριστώ την κατάσταση.
Στη συνέχεια ακολούθησε η Ελλάδα…
«Στην Ελλάδα η εμπειρία ήταν εντελώς διαφορετική. Γνώρισα και εκεί Πορτογάλους, αρχικά στον Παναθηναϊκό και στη συνέχεια στον Ιωνικό. Ήταν μια χώρα που με υποδέχθηκε πολύ καλά και στην οποία έζησα αρκετές πολύ θετικές στιγμές.
Έπειτα ήρθε η Κύπρος, η οποία ήταν απίστευτη εμπειρία. Όταν έφτασα στον ΑΠΟΕΛ, δεν είχα αντιληφθεί πραγματικά το μέγεθος του συλλόγου. Πρόκειται για έναν τεράστιο σύλλογο. Η πρώτη σεζόν δεν εξελίχθηκε τόσο καλά, καθώς τερματίσαμε στη δεύτερη θέση, αλλά η δεύτερη ήταν απλώς απίστευτη. Κατέκτησα το πρώτο τρόπαιο της καριέρας μου, κάτι που δεν είχα καταφέρει μέχρι τότε. Ήταν μια εμπειρία που δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα ζούσα σε έναν σύλλογο όπως ο ΑΠΟΕΛ.
Στη Σερβία, όσον αφορά το μέγεθος του συλλόγου, πιστεύω ότι έφτασα στο υψηλότερο σημείο της καριέρας μου. Ο Ερυθρός Αστέρας είναι ένας τεράστιος σύλλογος και μου έδωσε την ευκαιρία να αγωνιστώ στο Τσάμπιονς Λιγκ. Η συμμετοχή σε αυτή τη διοργάνωση ήταν ένα παιδικό όνειρο και είμαι πολύ ευγνώμων που κατάφερα να το πραγματοποιήσω. Ωστόσο, ήταν και μια δύσκολη εμπειρία, κυρίως λόγω ορισμένων περιστατικών ρατσισμού και εσωτερικών ζητημάτων στον σύλλογο.
Στον Ερυθρό Αστέρα υπάρχει έντονο το πολιτικό στοιχείο και η διοίκηση έχει τεράστια επιρροή στις αγωνιστικές αποφάσεις. Εγώ αποκτήθηκα έπειτα από εισήγηση του προπονητή. Όταν έφτασα, αγωνίστηκα στα πρώτα παιχνίδια μου μαζί με τον Ιν-Μπεόμ, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στην Πόρτο. Για μένα, παραμένει ένας από τους καλύτερους μέσους με τους οποίους έχω αγωνιστεί ποτέ. Ήταν ένας απίστευτος ποδοσφαιριστής. Μου είχαν πει ότι όταν αποχωρούσε, θα έπαιρνα τη θέση του, καθώς ήταν ήδη γνωστό πως θα πωλούνταν.
Ωστόσο, μετά την αποχώρησή του και αφού εξασφαλίσαμε την πρόκριση στο Τσάμπιονς Λιγκ, ο σύλλογος απέκτησε δύο ποδοσφαιριστές με μεγάλο όνομα: τον Έλσνικ και τον Κρούνιτς. Τότε αντιλήφθηκα ότι ορισμένες αποφάσεις δεν εξαρτώνταν πραγματικά από τον προπονητή, αλλά από τη διοίκηση. Ο προπονητής μιλούσε μαζί μου κατά διαστήματα και μάλιστα μου ζητούσε συγγνώμη. Όταν ένας προπονητής που σε έφερε στην ομάδα έρχεται να σου ζητήσει συγγνώμη, καταλαβαίνεις ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά.
Εκείνη την περίοδο δεν καταλάβαινα τι ακριβώς συνέβαινε. Αργότερα, τον Ιανουάριο, όταν αποφάσισα να αποχωρήσω, μου εξήγησε πώς λειτουργούσαν τα πράγματα και τι είχε συμβεί. Ωστόσο, δεν μπορούσα να κάνω κάτι. Προτίμησα να προχωρήσω παρακάτω. Εξακολουθώ να τρέφω μεγάλη εκτίμηση για εκείνον τον προπονητή, γιατί γνωρίζω ότι δεν έφερε ευθύνη για πολλές από τις καταστάσεις που προέκυψαν. Στη συνέχεια πήγα στην Τουρκία και εκεί επικρατούσε πραγματική τρέλα!
Έμεινα εκεί από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάιο και μέσα σε μόλις τέσσερις μήνες είχα πέντε διαφορετικούς προπονητές. Αρκούσαν δύο άσχημα αποτελέσματα για να απολυθεί ένας προπονητής. Ερχόταν κάποιος άλλος, έκανε τρία αρνητικά αποτελέσματα και απολυόταν κι αυτός. Άλλαζαν προπονητές όπως αλλάζουν παπούτσια! (γέλια)
Παρά όλες αυτές τις δυσκολίες, αισθάνεσαι ότι οι εμπειρίες σου στο εξωτερικό σε έχουν κάνει πιο ολοκληρωμένο ποδοσφαιριστή και άνθρωπο;
«Αναμφίβολα. Όλες αυτές οι εμπειρίες με έχουν βοηθήσει να εξελιχθώ, τόσο ως ποδοσφαιριστής όσο και ως άνθρωπος. Πιστεύω ότι πρέπει να περνάμε ορισμένες καταστάσεις για να εξελισσόμαστε και να κατανοούμε καλύτερα την πραγματικότητα του ποδοσφαίρου.
Για παράδειγμα, στην Ελλάδα βίωσα κάτι που δεν είχα αντιμετωπίσει ποτέ προηγουμένως: να περνούν τρεις ή τέσσερις μήνες χωρίς να πληρώνομαι.
Πρόκειται για καταστάσεις που σε αναγκάζουν να ωριμάσεις, ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεσαι τα χρήματά σου. Μαθαίνεις να είσαι πιο προσεκτικός με τα έξοδά σου, επειδή αντιλαμβάνεσαι ότι δεν θα λαμβάνεις πάντοτε τον μισθό σου στο τέλος κάθε μήνα.
Το ίδιο συνέβη και στην Κύπρο. Στην πρώτη μου σεζόν υπήρχαν περίοδοι κατά τις οποίες περνούσαν δύο, τρεις ή ακόμη και τέσσερις μήνες χωρίς να πληρωθούμε. Όταν προέρχεσαι από συλλόγους όπως η Μπενφίκα ή η Ρέιντζερς, όπου γνωρίζεις ότι ο μισθός σου καταβάλλεται κάθε μήνα, είναι ένα σοκ. Στη συνέχεια φτάνεις σε χώρες όπως η Ελλάδα ή η Κύπρος, πληρώνεσαι έναν μήνα και μπορεί να περάσουν δύο ή τρεις μήνες μέχρι να λάβεις ξανά χρήματα.
Πρέπει να μάθεις να διαχειρίζεσαι αυτή την πραγματικότητα. Οι ποδοσφαιριστές που αγωνίζονται σε αυτά τα πρωταθλήματα εδώ και αρκετά χρόνια κατανοούν καλύτερα τέτοιες καταστάσεις, αλλά για κάποιον που έρχεται από το εξωτερικό είναι δύσκολο. Με την πάροδο του χρόνου αποκτάς εμπειρία, προσαρμόζεσαι και μαθαίνεις να αντιμετωπίζεις καλύτερα αυτές τις δυσκολίες.
Είναι εμπειρίες που μας κάνουν να ωριμάζουμε και να αντιλαμβανόμαστε ότι στο ποδόσφαιρο υπάρχουν πολύ διαφορετικές πραγματικότητες».
