Πώς μοιράζονται τα τηλεοπτικά δικαιώματα των 1,46 δισ. ευρώ στην Ισπανία

Η κεντρική διαχείριση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων στην Ισπανία βασίζεται σε τρία κριτήρια: ισόποση κατανομή, αγωνιστικές επιδόσεις και εμπορική απήχηση. Η περίπτωση της Ρεάλ Μαδρίτης και της Μπαρτσελόνα αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ισπανικό μοντέλο.

Η κατανομή των τηλεοπτικών εσόδων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά ζητήματα του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου, καθώς καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τους προϋπολογισμούς των συλλόγων και τις οικονομικές αποστάσεις μεταξύ τους. Στην Ισπανία, τα τηλεοπτικά δικαιώματα των ομάδων της La Liga πωλούνται κεντρικά και τα έσοδα διανέμονται βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, τα οποία συνδυάζουν την οικονομική σταθερότητα με την επιβράβευση των αγωνιστικών επιδόσεων και της εμπορικής απήχησης.  

Το 50-25-25 και η σημασία της τηλεθέασης

Στην πρώτη κατηγορία της Ισπανίας, το 50% των προς διανομή εσόδων μοιράζεται ισόποσα στους 20 συλλόγους. Το 25% κατανέμεται βάσει των αγωνιστικών αποτελεσμάτων των τελευταίων πέντε περιόδων, με μεγαλύτερη βαρύτητα στις πιο πρόσφατες, ενώ το υπόλοιπο 25% εξαρτάται από την εμπορική και κοινωνική απήχηση κάθε ομάδας.

Το τελευταίο κριτήριο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το ένα τρίτο του συγκεκριμένου 25% υπολογίζεται βάσει των μέσων εσόδων από εισιτήρια διαρκείας και μεμονωμένα εισιτήρια αγώνων κατά τις προηγούμενες πέντε σεζόν. Τα υπόλοιπα δύο τρίτα συνδέονται με τη συμβολή κάθε συλλόγου στη δημιουργία τηλεοπτικών εσόδων.

Τον Αύγουστο του 2023 η La Liga ενέκρινε μια σημαντική τροποποίηση, με την οποία επιβραβεύεται επιπλέον η συνεργασία των συλλόγων στην παραγωγή καλύτερου τηλεοπτικού περιεχομένου. Συγκεκριμένα, από τα δύο τρίτα που αφορούν στην τηλεοπτική απήχηση, το μισό κατανέμεται βάσει τηλεθέασης και το υπόλοιπο βάσει της συμμετοχής των ομάδων σε προαιρετικές δράσεις που βελτιώνουν το τηλεοπτικό προϊόν. Η συμμετοχή αυτή σταθμίζεται επίσης με τη μέση τηλεθέαση κάθε συλλόγου.

Η σχετική απόφαση εγκρίθηκε με 18 ψήφους υπέρ, δύο αποχές και μία ψήφο κατά. Η συγκεκριμένη τροποποίηση αφορούσε αρχικά μόνο τους συλλόγους της πρώτης κατηγορίας, με στόχο να ανταποκριθεί η διοργάνωση στις απαιτήσεις των τηλεοπτικών παρόχων και να αυξήσει την εμπορική αξία των δικαιωμάτων της.

Τα 1,46 δισ. ευρώ και η διαφορά Ρεάλ – Μπαρτσελόνα

Τα επίσημα στοιχεία για την περίοδο 2024-25 αποτυπώνουν τα οικονομικά μεγέθη της ισπανικής αγοράς. Στην πρώτη κατηγορία διανεμήθηκαν περίπου 1,292 δισ. ευρώ και στη δεύτερη 173,3 εκατ. ευρώ, με το συνολικό ποσό να διαμορφώνεται σε 1,465 δισ. ευρώ, μετά τις προβλεπόμενες προσαρμογές.

Η Ρεάλ Μαδρίτης εισέπραξε 157,92 εκατ. ευρώ και η Μπαρτσελόνα 156,45 εκατ. ευρώ. Η μεταξύ τους διαφορά περιορίστηκε στα 1,47 εκατ. ευρώ, παρότι η Μπαρτσελόνα είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα της συγκεκριμένης περιόδου. Ακολούθησε η Ατλέτικο Μαδρίτης με 108,17 εκατ. ευρώ, ενώ η Αθλέτικ Μπιλμπάο εισέπραξε 72,26 εκατ. ευρώ και η Σοσιεδάδ 67,8 εκατ. ευρώ.

Η μικρή διαφορά μεταξύ Ρεάλ και Μπαρτσελόνα εξηγείται από τη δομή της κατανομής. Οι αγωνιστικές επιδόσεις μιας μόνο χρονιάς αποτελούν ένα μέρος του συνολικού υπολογισμού, ενώ συνυπολογίζονται τα αποτελέσματα της προηγούμενης πενταετίας, τα έσοδα από εισιτήρια και η τηλεοπτική απήχηση.

Στην άλλη άκρη της κατάταξης, η Λεγανές εισέπραξε 39,93 εκατ. ευρώ, η Λας Πάλμας 40,63 εκατ. ευρώ και η Βαγιαδολίδ 41,53 εκατ. ευρώ. Η Ρεάλ Μαδρίτης έλαβε περίπου 3,96 φορές περισσότερα χρήματα από τη Λεγανές, αναλογία που αναδεικνύει τις σημαντικές οικονομικές διαφορές μεταξύ των συλλόγων, ακόμη και σε ένα σύστημα κεντρικής διαχείρισης.

Το όριο του 3,5 και οι αποζημιώσεις υποβιβασμού

Η ισπανική νομοθεσία προβλέπει περιορισμό στη διαφορά εσόδων μεταξύ των συλλόγων που εισπράττουν τα μεγαλύτερα και τα μικρότερα ποσά. Το σχετικό όριο του 3,5 ελέγχεται με συνυπολογισμό των προβλεπόμενων αποζημιώσεων υποβιβασμού και τυχόν πρόσθετων εμπορικών εσόδων από τους κατόχους των τηλεοπτικών δικαιωμάτων. Επομένως, η απλή σύγκριση των δημοσιευμένων ποσών της Ρεάλ και της Λεγανές δεν αρκεί για να διαπιστωθεί εάν τηρείται το νόμιμο όριο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο μηχανισμός οικονομικής υποστήριξης των συλλόγων που υποβιβάζονται. Για την περίοδο 2024-25 προβλέφθηκε η διάθεση του 2,5% των σχετικών εσόδων σε ταμείο αποζημιώσεων, με συνολική εισφορά περίπου 35,8 εκατ. ευρώ. Στη δεύτερη κατηγορία, η Κάντιθ εισέπραξε 22,62 εκατ. ευρώ, η Αλμερία 18,8 εκατ. ευρώ και η Γρανάδα 17,16 εκατ. ευρώ, ποσά που περιλαμβάνουν τις σχετικές οικονομικές προσαρμογές.

Το ισπανικό σύστημα περιλαμβάνει επίσης υποχρεωτικές εισφορές προς τους ποδοσφαιρικούς φορείς και τη διοργανώτρια αρχή, οι οποίες αφαιρούνται κατά τον υπολογισμό των τελικών ποσών. Η δημοσιοποίηση των επιμέρους εσόδων και υποχρεώσεων επιτρέπει την παρακολούθηση της κατανομής και των οικονομικών διαφορών μεταξύ των συλλόγων.

Το ισπανικό μοντέλο και η συζήτηση για τη Super League

Η περίπτωση της La Liga παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική Super League, όπου η συζήτηση για την επαναφορά της κεντρικής διαχείρισης των τηλεοπτικών δικαιωμάτων παραμένει ανοιχτή. Το ισπανικό σύστημα προσφέρει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα συνδυασμού της ισόποσης κατανομής με την επιβράβευση των αγωνιστικών επιδόσεων, της εμπορικής απήχησης και της συμβολής κάθε συλλόγου στην αξία του τηλεοπτικού προϊόντος. 

Η εφαρμογή ενός αντίστοιχου μοντέλου στην Ελλάδα θα απαιτούσε συμφωνία για την κεντρική πώληση των δικαιωμάτων, τον καθορισμό των ποσοστών κατανομής και τη δημιουργία αξιόπιστου μηχανισμού μέτρησης της εμπορικής και τηλεοπτικής απήχησης. Παράλληλα, θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί το ζήτημα των υφιστάμενων ατομικών συμβολαίων των ΠΑΕ.

Η ισπανική εμπειρία αναδεικνύει και μια επιπλέον παράμετρο: τη σύνδεση των τηλεοπτικών εσόδων με την ενεργή συμμετοχή των συλλόγων στη βελτίωση των μεταδόσεων. Πρόκειται για μια προσέγγιση που εντάσσει την ποιότητα του τηλεοπτικού προϊόντος στα οικονομικά κίνητρα των ομάδων και μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο της συζήτησης για το μέλλον των τηλεοπτικών δικαιωμάτων του ελληνικού πρωταθλήματος.  

sportal.gr