Ουρουγουάη: Ο Μπιέλσα απέτυχε γιατί η Σελέστε αρνείται να εξελιχθεί ποδοσφαιρικά ζώντας με τις αναμνήσεις του Garra Charrua και του Maracanazo!

Όταν το 2023 η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία της Ουρουγουάης ανακοίνωνε την πρόσληψη του Μαρσέλο Μπιέλσα μια προσδοκία δημιουργήθηκε σε όλο τον κόσμο. Ένας από τους πιο επιδραστικούς προπονητές όλων των εποχών αναλάμβανε μια χώρα θρύλος στο ποδόσφαιρο με στόχο να την επαναφέρει ξανά στις επιτυχίες.

Κατά την διάρκεια της παρουσίασης του ο Μπιέλσα τόνισε πως ο λόγος που δέχτηκε την πρόταση ήταν η ποιότητα της ομάδας που είχε παίκτες όπως οι Βαλβέρδε, Μανουέλ Ουγκάρτε, Ντάργουιν Νούνιες και Ροντρίγκο Μπεντανκούρ, αλλά και την παλιά φρουρά των  Σουάρες, Καβάνι και Ντιέγκο Γκοντίν. Ο ίδιος όμως είχε έρθει αποφασισμένος να αλλάξει πράγματα.

Σιγά σιγά αποφάσισε να βγάλει μπροστά τη νέα γενιά και η αλλαγή του συστήματος σε 4-3-3 έβαλε στο περιθώριο ποδοσφαιριστές όπως ο Καβάνι και ο Γκοντίν που πλέον βρίσκονταν στην δύση της καριέρας τους. Ο μόνος που παρέμεινε αρχικά ήταν ο Λουίς Σουάρες (μέχρι και το Κόπα Αμέρικα του 2024).

Και η αλήθεια ειναι πως τα πρώτα αποτελέσματα δικαίωσαν τον Αργεντινό τεχνικό. Η Ουρουγουάη σκόραρε διπλάσια γκολ από οποιαδήποτε άλλη ομάδα στους πρώτους έξι αγώνες των προκριματικών του Μουντιάλ με σπουδαίες εμφανίσεις όπως η καθαρή νίκη με 2-0 επί της Βραζιλίας, αλλά και η τεράστια νίκη μέσα στο Μπομπονέρα επί της παγκόσμιας πρωταθλήτριας Αργεντινής, η πρώτη εκτός έδρας νίκη της επί των γειτόνων μετά από 12 χρόνια. Την ίδια ώρα η νέα φουρνιά παικτών έκανε την εμφάνιση της με ποδοσφαιριστές όπως ο Μάξι Αραούχο και ο Σεμπάστιαν Κάσερες δείχνοντας πως ο Μπιέλσα είχε αρχίσει να κάνει αυτά για τα οποία τον αποθεώνει όλος ο κόσμος.

«Αξίζει τόσο πολύ σεβασμό για αυτό που πιστεύει. Είναι ένα διαφορετικό στυλ, ένα διαφορετικό παιχνίδι μαζι του», είπε ο Βαλβέρδε σε εκείνο το στάδιο. «Έχω βελτιώσει σημαντικά την ψυχολογική μου ισορροπία παίζοντας υπό τις οδηγίες του».

Το Κόπα Αμέρικα του 2024 στις ΗΠΑ θα ήταν το πρώτο μεγάλο τεστ για τη νέα «Σελέστε». Στόχος ήταν γιατί όχι ακόμα και η κατάκτηση του τροπαίου παρότι είχε να αντιμετωπίσει την κάτοχο Αργεντινή, την Βραζιλία και την Κολομβία. Η πορεία της τελικά σταμάτησε στα ημιτελικά κόντρα στην Κολομβία η οποία μάλιστα αγωνιζόταν με 10 παίκτες. Τελικά η Ουρουγουάη τερμάτισε στην τρίτη θέση χωρίς πάντως να αφήσει κάποιο αποτύπωμα στην διοργάνωση.

Κάπου εκεί άρχισαν και τα πρώτα θέματα να βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Ο επιθετικός Κανόμπιο δημόσια επιτέθηκε στον Μπιέλσα λέγοντας πως τον μείωσε μπροστά σε όλους τους συμπαίκτες. Την ίδια ώρα ο Σουάρες ο οποίος ήδη είχε χάσει την θέση του στην ενδεκάδα ανακοίνωνε το τέλος του από την εθνική με βολές κατά του προπονητή του.

«Υπήρξαν καταστάσεις που συνέβησαν στο Κόπα Αμέρικα που με πόνεσαν, για τις οποίες δεν μίλησα για το καλό της ομάδας. Και δυστυχώς θα συνεχίσουν να συμβαίνει. Οι παίκτες θα φτάσουν σε ένα όριο και θα εκραγούν. Στο Κόπα Αμέρικα, υπήρχαν παίκτες που μου είπαν: "Λουίς, θα παίξω στο Κόπα Αμέρικα και μετά δεν θα ξαναπαίξω"».

Η πρώτη κρίση είχε ξεσπάσει και αυτό επηρέασε και την εικόνα της ομάδας στον αγωνιστικό χώρο. Από τον Ιούνιο του 2024 έως και τον Ιούλιο του 2025 η Ουρουγουάη πέτυχε μόλις μία νίκη σε 12 ματς, με την ομάδα να μην μπορεί να σκοράρει σε εννέα από αυτά τα παιχνίδια. Ποδοσφαιριστές που θα έπρεπε να βγουν μπροστά και θα αποτελούσαν την ραχοκοκαλιά της ομάδας, Βαλβέρδε, Μπεντανκούρ, Ουγκάρτε, Νούνιες, ήταν όλοι κατώτεροι των περιστάσεων.

Μετά από μια φιλική ήττα με 5-1 εναντίον των ΗΠΑ τον περασμένο Νοέμβριο, ο συνειδητοποιημένος Μπιέλσα παραδέχτηκε ορισμένες από τις δυσκολίες του στη διαχείριση της ομάδας. «Είμαι τοξικός», παραδέχτηκε. «Το να είσαι κοντά μου κάνει τους ανθρώπους χειρότερους». Όλα αυτά με την ομάδα να προετοιμάζεται για το Παγκόσμιο Κύπελλο.

Ο Μπιέλσα αποφάσισε να βγάλει από την ναφθαλίνη τον 40χρονο Μουσλέρα ο οποίος προερχόταν από μια καταπληκτική χρονιά κατακτώντας το πρωτάθλημα Αργεντινής με την Εστουδιάντες, μια απόφαση που θα ήταν μοιραία στο Μουντιάλ.

Ο Μπιέλσα επέλεξε να μην παίξει παιχνίδια προθέρμανσης πριν από το Παγκόσμιο Κύπελλο, προτιμώντας αντ' αυτού να αφιερώσει χρόνο στην ανάπτυξη της τακτικής της ομάδας του. Ενώ εξήγησε λεπτομερώς την απόφασή του πριν από το τουρνουά, πολλοί ήταν αυτοί που κατέκριναν την απόφαση του.

Στην πρεμιέρα κόντρα στην Σαουδική Αραβία στο Μαϊάμι, η Ουρουγουάη βρέθηκε πίσω στο σκορ μετά από λάθος του Μουσλέρα, ενώ οι επιθετικές δυσκολίες των τελευταίων δύο ετών έκαναν ξανά την εμφάνιση τους, αφού δεν μπορούσε να δημιουργήσει ευκαιρίες σε open play. Ίδια εικόνα και κόντρα στο Πράσινο Ακρωτήριο. Νέο λάθος του Μουσλέρα και γκολ από εκτέλεση φάουλ από τα 30 μέτρα. Ο Μπιέλσα υπερασπίστηκε δημόσια τον τερματοφύλακά του μετά τα λάθη, αλλά μετά τον αποκλεισμό της Ουρουγουάης, παραδέχτηκε ότι η απόφασή του να επιλέξει τον 40χρονο τερματοφύλακα ίσως ήταν λάθος.

«Όταν επέλεξα τον Μουσλέρα, η απόφαση αυτή ήταν μετά από ενδελεχή αξιολόγηση. Ίσως θα έπρεπε να αναθεωρήσω την απόφαση μου. Αλλά προήλθε από μια υπέροχη συλλογική σεζόν που είχε με την Εστουδιάντες. Έχει πολλή εμπειρία και προσωπικότητα».

Έτσι, ο αγώνας με την Ισπανία ξαφνικά απέκτησε χαρακτήρα τελικού. Ακόμα όμως κι η ισοπαλία της έκανε. Το κλίμα όμως μόνο καλό δεν ήταν. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα βασικοί ποδοσφαιριστές να ζητήσουν να μιλήσουν ιδιωτικά με τον Μπιέλσα. Βαλβέρδε, Ουγκάρτε, Μπετανκούρ και Ροσέ που είναι οι ηγέτες στα αποδυτήρια διαφώνησαν με τον προπονητή τους ζητώντας άλλο τρόπο παιχνιδιού κόντρα στους πρωταθλητές Ευρώπης. Αντί να πιέσουν ψηλά και με επιθετικό πρέσινγκ, οι παίκτες εξέφρασαν την προτίμηση να περιμένουν την Ισπανία και να αμυνθούν στο 1/3 του γηπέδου και να χτυπήσουν στις αντεπιθέσεις.

Ο Μπιέλσα όμως πορεύτηκε σε όλη του την ζωή με τις ιδέες του και με αυτές θα πεθάνει και δύσκολα αλλάζει άποψη. Για τον λόγο αυτό μάζεψε όλη την ομάδα και τους ανέλυσε επί 50 λεπτά το πλάνο του κόντρα στην Ισπανία. Ορισμένοι παίκτες δεν έμειναν μέχρι το τέλος της ομιλίας σε μια ένδειξη ανταρσίας. Η εικόνα της Ουρουγουάης δεν ήταν άσχημη στο πιο κρίσιμο ματς. Ο Ουγκάρτε είχε την εντολή να μπει στην άμυνα ως τρίτος κεντρικός αμυντικός όταν δεν είχε την κατοχή της μπάλας, μετατρέποντας το 4-3-3 σε 5-4-1. Όλα όμως άλλαξαν στο 42’. Χωρίς να έχει κάνει ευκαιρία η Ισπανία προηγήθηκε. Ο Μουσλέρα μ άλλο ένα λάθος κατάφερε ένα αδύναμο σουτ του Μπαένα να το μετατρέψει σε γκολ εις βάρος της ομάδας του.

Εκτός από τα λάθη του Μουσλέρα, το πρόβλημα ήταν πως για άλλη μία διοργάνωση βασικοί παίκτες της ομάδας ήταν απλά ανύπαρκτοι. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ο Φεντερίκο Βαλβέρδε. Ο αρχηγός της Ρεάλ Μαδρίτης θα έπρεπε να είναι ο παίκτης που θα ξεχώριζε, αλλά αντί γι αυτό θύμιζε έναν ποδοσφαιριστή άνευρο χωρίς πάθος και χωρίς καμία πρωτοβουλία. Ο Μπιέλσα ο οποίος δεν λογαριάζει από ονόματα τον έκανε αλλαγή στο 57’. Οι δυο τους δεν αντάλλαξαν λέξη ούτε καν ματιά κατά την διάρκεια της αλλαγής. Το 1-0 δεν άλλαξε, η Ουρουγουάη δεν κατάφερε να απειλήσει και ο αποκλεισμός ήρθε.

Πριν από το τουρνουά, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας, είχε θέσει ως στόχο να φτάσει τουλάχιστον στα προημιτελικά, με στόχο να δείξει ότι οι κάτοχοι δύο τροπαίων είναι στις καλύτερες ομάδες του κόσμου. Αυτός ήταν και ο λόγος που προσλήφθηκε ένας τόσο σπουδαίος προπονητής. Η αποτυχία όμως ήταν εκκωφαντική. «Είμαι υπεύθυνος για αυτή την αποτυχία», παραδέχτηκε ο Μπιέλσα μετά την ήττα από την Ισπανία. Παρότι σχεδόν όλοι οι παίκτες του ήταν κατώτεροι των περιστάσεων ο Μπιέλσα αρνήθηκε να βγάλει στη σέντρα τους παίκτες του. Η πραγματικότητα είναι ότι όταν τα αποδυτήρια χωρίζονται, τα αποτελέσματα σχεδόν πάντα είναι άσχημα. Δεν έχει σημασία πόσο καλός είναι ο προπονητής. Το έχουμε δει να συμβαίνει σε όλες τις ομάδες σε όλα τα ομαδικά σπορ. Οι τακτικές μπορούν να σε πάνε μόνο μέχρι ένα σημείο, όταν η εμπιστοσύνη μέσα στην ομάδα αρχίζει να εξαφανίζεται.

Όταν οι βασικοί παίκτες δεν αποδίδουν σε καθοριστικές στιγμές, αυτό δεν είναι αυτόματα λάθος του προπονητή. Όλα ξεκίνησαν όταν ο Σουάρες μετά το Κόπα Αμέρικα αποφάσισε να βάλει βόμβα στα θεμέλια της εθνικής για να ικανοποιήσει το προσωπικό του εγωισμό. Παίκτες που αψήφησαν το καλό της ομάδας για να στηρίξουν τον αρχηγό τους, ουσιαστικά βάζοντας τέλος στην όποια αρμονία υπήρχε.

«Δεν αφήνω τίποτα στο ουρουγουανικό ποδόσφαιρο», με απόλυτη ειλικρίνεια, για να προσθέσει:  «Οποιαδήποτε προσπάθεια και αν έχω κάνει σε μια χώρα όπου έχω εργαστεί για τρία χρόνια δεν θα ριζώσει αν δεν επιτευχθούν αποτελέσματα».

Ο Μπιέλσα δεν απέτυχε επειδή ήθελε να αλλάξει την ταυτότητα του ουρουγουανικού ποδοσφαίρου. Απέτυχε επειδή προσπάθησε να αλλάξει ένα παράδειγμα που πολλοί συγχέουν με την ταυτότητα. Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα.

Στην Ουρουγουάη, τις περισσότερες φορές, το θάρρος, η ιστορία και η υπερηφάνεια της «μικρής χώρας» λειτουργούν ως κινητήρια δύναμη. Το μότο Garra Charrua (η μαχητική ψυχή των Τσαρούα) παραμένει βασικό χαρακτηριστικό. Πολλές φορές όμως αυτό λειτουργεί και ως δικαιολογία.

Επειδή υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ του να έχεις μια ταυτότητα και του να τη χρησιμοποιείς ως δικαιολογία για να μην πιέζεις τον εαυτό σου στα όριά του και να μην μπορείς να εξελίσσεσαι. Όλο αυτό το «είμαστε τρία εκατομμύρια», «αυτή είναι η Ουρουγουάη», «ενάντια σε όλες τις πιθανότητες», «κανείς δεν μας δίνει τίποτα», «με το μαχαίρι στα δόντια μας», «πρέπει να σκύψουμε με το κεφάλι μας» μπορεί να είναι μια τεράστια συναισθηματική δύναμη. Αλλά όταν αυτή η αφήγηση αντικαθιστά το πλάνο, τον τρόπο, τον σχεδιασμό, την αυτοκριτική και τον εκσυγχρονισμό, παύει να είναι αρετή και αρχίζει να γίνεται δικαιολογία.

Ο Μπιέλσα αυτό ακριβώς προσπάθησε να κάνει. Να εξελίξει την ομάδα, να υπάρξει ένα πλάνο, η ομάδα να παίξει σύγχρονο ποδόσφαιρο και όχι να κατεβαίνει με τις αναμνήσεις του Σκιαφίνο και το Maracanazo του 1950.

Ο Μπιέλσα δεν ήρθε για να πει στην Ουρουγουάη να σταματήσει να είναι Ουρουγουάη. Ήρθε για να της πει ότι η ιστορία από μόνη της δεν αρκεί. Το ποδόσφαιρο έχει αλλάξει και δεν μπορείς να ανταγωνιστείς τις σύγχρονες δομές πιστεύοντας ότι θα κερδίσεις ακόμα με τα τάκλιν στην καρωτίδα και το ποδοσφαιρικό μπούλινγκ στον αντίπαλο.

Αλλά θα ήταν άδικο να πάρει όλη την ευθύνη ο Μπιέλσα λες και οι παίκτες ήταν θύματα του πλάνου του προπονητή τους. Επειδή τότε αναδύθηκε και ένα άβολο μέρος του προβλήματος: ορισμένοι ποδοσφαιριστές δεν αντιστάθηκαν απλώς σε μια τακτική ιδέα. Αντιστάθηκαν σε μια μορφή απαίτησης. Αντιστάθηκαν στην ένταση, την ενόχληση, την απώλεια ορισμένων προνομίων, τις αλλοιωμένες συνήθειες και μια μεθοδολογία που δεν είχε σχεδιαστεί για να τους ευχαριστήσει, αλλά για να τους κάνει να είναι ανταγωνιστικοί. Και αυτό είναι επίσης μέρος του παραδείγματος.

Από ό,τι έγινε γνωστό, η σύγκρουση δεν αφορούσε μόνο το πώς έπαιζε η Ουρουγουάη. Αφορούσε επίσης τον τρόπο που προπονούνταν, τον τρόπο που συνυπήρχαν, τον τρόπο διαχείρισης των ηγεσιών και το πόσο πρόθυμοι ήταν οι παίκτες να αποδεχτούν μια εξουσία που δεν διαπραγματευόταν από μια θέση άνεσης.

Ο Μπιέλσα μπορεί να είχε κάνει λάθος προσέγγιση. Πιθανώς. Μπορεί να είχε χειριστεί λανθασμένα στιγμές και βασικά πρόσωπα. Αλλά το βασικό ζήτημα παραμένει το ίδιο: προσπάθησε να περάσει μια κουλτούρα προπόνησης, απαίτησης και μεθοδικότητας που δεν ήταν όλοι πρόθυμοι να αποδεχτούν. Και αυτό φέρνει στο προσκήνιο ένα άλλο άβολο ερώτημα:

Στην Ουρουγουάη θέλουν να φτάσουν τις καλύτερες εθνικές χωρίς όμως να αλλάξουν τις παλιές συνήθειες. Δεν μπορείς να επιστρέψεις ξανά στο προσκήνιο αλλά την ίδια ώρα να απορρίπτεις βασικά πλάνα ανάπτυξης ποδοσφαίρου στην χώρα γιατί ζεις με τις αναμνήσεις του παρελθόντος. Το ποδόσφαιρο της Ουρουγουάης θέλει να αναπτυχθεί, αλλά συχνά χωρίς να νιώθει άβολα.

Και ο Μπιέλσα, παρά όλα τα λάθη του, ανάγκασε τον εαυτό του να το αντιμετωπίσει. Ίσως η αποτυχία του δεν είχε μόνο σχέση με το ποδόσφαιρο. Ίσως ήταν πολιτισμική. Προσπάθησε να ωθήσει την Ουρουγουάη προς μια πιο σύγχρονη, πιο απαιτητική και λιγότερο αυτάρεσκη εκδοχή του εαυτού της, αλλά έπεσε πάνω σε ένα σύστημα που φοβάται να αλλάξει.

Η εξέλιξη δεν έχει να κάνει με το να σβηστεί η ιστορία. Το πραγματικό πρόβλημα είναι να πιστεύουν στην χώρα πως ακόμα η φανέλα και η ιστορία, από μόνες τους, μπορούν ακόμα να κερδίσουν αγώνες. Κι εδώ χρειάζεται πραγματικό θάρρος για να υπάρξει εξέλιξη. Γιατί χωρίς εξέλιξη απλά θα υπάρχει η νοσταλγία για το παρελθόν. Και τα παρελθόν δεν ανταγωνίζεται.

«Αυτοί έπαιξαν όπως συνήθως κι εμείς τρελαθήκαμε να τους νικήσουμε με καρδιά. Αυτό συμβαίνει πάντα σε αυτή τη χώρα που νομίζουμε ότι πάντα νικάς όταν παίζεις @@δατα. Όχι, νικάς όταν παίζεις καλά. Μετά πρέπει να προσθέσεις @@δια και κουράγιο. Νομίζαμε ότι θα το γυρίσουμε σπρώχνοντας και προσπαθώντας αλλά δεν ήταν αρκετό. Πρέπει να παίζεις και σωστά». έλεγε κάποτε ο σπουδαίος Μανού Τζινόμπιλι περιγράφοντας μία από τις παλιές παθογένειες της Αργεντινής.

Αντί για Αργεντινή μπορεί εύκολα να μπει η Ουρουγουάη. Καλό είναι κάτω στο Μοντεβιδέο να κάνουν την αυτοκριτική για τις ευθύνες που τους αναλογούν και να μην κολλάνε σε βολικά ψέματα. Να τολμάνε και να φτάνουνε σε άβολες αλήθειες ακόμα και αν δεν τους αρέσει, αφού πάνω απ' όλα είναι το γενικό καλό. Και αυτή η είναι η εθνική Ουρουγουάης.

Πληροφορίες: The Athletic, Gonzalo Russo

bnsports.gr