Γιατί τα αουτσάιντερ τα πάνε τόσο καλά στο Παγκόσμιο Κύπελλο 2026; (ΒΙΝΤΕΟ)

Αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο των 48 ομάδων έχει προσφέρει ορισμένα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ζευγάρια και αρκετές εντυπωσιακές εμφανίσεις από ομάδες χαμηλότερης κατάταξης απέναντι στις κορυφαίες του κόσμου.

Το Πράσινο Ακρωτήριo, το Κουρασάο, η Γκάνα και η Νότια Αφρική, που βρίσκονται στις θέσεις 64, 81, 65 και 54 της παγκόσμιας κατάταξης αντίστοιχα, έχουν ήδη αποσπάσει βαθμούς από την Ισπανία (3η), το Eκουαδόρ (29ος), την Αγγλία (4η) και τη Νότια Κορέα (28η).

Είναι αυτές οι εκπλήξεις της φάσης των ομίλων απλώς θέμα τύχης ή αποτέλεσμα έξυπνου σχεδιασμού και άρτιας εκτέλεσης; Μια πιο προσεκτική ανάλυση των αγώνων που οδήγησαν σε αυτά τα απρόσμενα αποτελέσματα αποκαλύπτει ότι υπάρχουν αρκετά κοινά χαρακτηριστικά και επαναλαμβανόμενα μοτίβα.

Δεν πέφτουν σε... παγίδες
Η λευκή ισοπαλία (0-0) του Πράσινου Ακρωτηρίου απέναντι στην Ισπανία ήταν ίσως η μεγαλύτερη έκπληξη του τουρνουά μέχρι στιγμής, αλλά και πιθανότατα η πιο εντυπωσιακή από τακτικής άποψης.

Η τρίτη μικρότερη σε πληθυσμό χώρα που έχει συμμετάσχει ποτέ σε Παγκόσμιο Κύπελλο εξουδετέρωσε την Ισπανία χάρη στην αμυντική της διάταξη 4-5-1. Καθοριστικό στοιχείο της επιτυχίας της ήταν ότι οι αποστάσεις ανάμεσα στη γραμμή των μέσων και τη γραμμή της άμυνας παρέμεναν πολύ μικρές.

Απέναντι σε μια τόσο συμπαγή αμυντική προσέγγιση, οι ομάδες που βασίζονται στην κατοχή της μπάλας συνήθως επιλέγουν να γυρίσουν την μπάλα προς τα πίσω, ελπίζοντας ότι έτσι θα παρασύρουν τον αντίπαλο να ανέβει ψηλότερα στο γήπεδο.

Όταν η Ισπανία γύριζε την μπάλα προς τα πίσω, περιμένοντας οι μέσοι του Πράσινου Ακρωτηρίου να βγουν μπροστά και να δημιουργηθούν κενά ανάμεσα στη μεσαία γραμμή και την άμυνα, το Πράσινο Ακρωτήρι δεν «τσίμπησε». Αντίθετα, διατήρησε τη διάταξή του συμπαγή και τις γραμμές του κοντά μεταξύ τους.

Στη συνέχεια, οι αμυντικοί της Ισπανίας προωθούσαν την μπάλα κουβαλώντας την οι ίδιοι, προσπαθώντας να προκαλέσουν κάποια αντίδραση. Όμως οι παίκτες του Πράσινου Ακρωτηρίου κράτησαν και πάλι τη θέση τους και παρέμεναν πειθαρχημένοι μέχρι την τελευταία στιγμή.

Ως αποτέλεσμα, η Ισπανία δυσκολεύτηκε να βρει παίκτες για να περάσει την μπάλα μέσα από το συμπαγές αμυντικό μπλοκ. Έτσι, οι μόνες επιλογές που της απέμεναν ήταν είτε να αναπτυχθεί από τα άκρα είτε να επιχειρήσει μακρινές μπαλιές πάνω από την άμυνα του Πράσινου Ακρωτηρίου.

Το ίδιο ακριβώς μοτίβο παρατηρήθηκε και στην αμυντική τακτική της Γκάνας απέναντι στην Αγγλία. Η ομάδα του Τούχελ έχει δώσει ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στο να κυκλοφορεί την μπάλα χαμηλά, προσελκύοντας την πίεση του αντιπάλου, ώστε στη συνέχεια να επιτεθεί γρήγορα στους χώρους που δημιουργούνται.

Η Γκάνα είχε προετοιμαστεί γι' αυτό το πλάνο, παρατάσσοντας την ομάδα της σε μια πολύ συμπαγή διάταξη. Ο Τζόρνταν Αγιού πήρε θέση πιο ψηλά στο γήπεδο, αναλαμβάνοντας να μαρκάρει προσωπικά τον Έλιοτ Άντερσον, ενώ οι υπόλοιποι παίκτες, όπως και το Πράσινο Ακρωτήριο, οργανώθηκαν σε δύο συμπαγείς γραμμές ακριβώς έξω από τη μεγάλη περιοχή τους, χωρίς να αφήνουν κανέναν χώρο ανάμεσα στις γραμμές.

Η άρνηση και των δύο ομάδων να ασκήσουν πίεση όταν οι αντίπαλοί τους προσπαθούσαν να τις παρασύρουν ψηλότερα στο γήπεδο αποτυπώνεται ξεκάθαρα σε ένα στατιστικό μέγεθος που χρησιμοποιείται για να μετρήσει την ένταση του πρέσινγκ μιας ομάδας.

Το PPDA, «πάσες του αντιπάλου ανά αμυντική ενέργεια», δείχνει πόσες πάσες επιτρέπεται να κάνει ο αντίπαλος πριν η ομάδα επιχειρήσει κάποια αμυντική ενέργεια, όπως πίεση, τάκλιν ή κόψιμο.

Όσο υψηλότερος είναι ο αριθμός, τόσο λιγότερο έντονα πιέζει μια ομάδα και τόσο περισσότερο επιτρέπει στον αντίπαλο να κυκλοφορεί την μπάλα.

Στην ισοπαλία του Πράσινου Ακρωτηρίου με την Ισπανία, ο μέσος όρος του PPDA του Πράσινου Ακρωτηρίου ήταν 51,2, έναντι μόλις 5,9 της Ισπανίας. Στα πρώτα 15 λεπτά του αγώνα της Γκάνας με την Αγγλία, το PPDA της Γκάνας έφτασε το 62.

Και οι δύο ομάδες που θεωρούνταν αουτσάιντερ επέλεξαν να αγωνιστούν παθητικά και αυτό ήταν απολύτως συνειδητή τακτική επιλογή.

Παρουσιάζει, ωστόσο, ενδιαφέρον ότι τόσο η Γκάνα όσο και το Πράσινο Ακρωτήριο αύξησαν σταδιακά την ένταση του πρέσινγκ τους όσο κυλούσε ο αγώνας. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί εν μέρει από το γεγονός ότι ομάδες όπως αυτή του Κεϊρόζ επιχείρησαν να πάρουν περισσότερες πρωτοβουλίες και να ρισκάρουν περισσότερο προς το τέλος, ελπίζοντας να «κλέψουν» τη νίκη στα τελευταία λεπτά.

Kαλύπτουν όλο το γήπεδο
Για να κατανοήσουμε γιατί ορισμένα αουτσάιντερ τα πήγαν τόσο καλά, αξίζει να αναλύσουμε, αντίθετα, τα σημεία στα οποία άλλες ομάδες εκμεταλλεύτηκαν τις αδυναμίες τους.

Η ήττα της Σαουδικής Αραβίας από την Ισπανία ανέδειξε με τον καλύτερο τρόπο μια βασική αδυναμία που παρατηρείται σε πολλές ομάδες οι οποίες επιλέγουν να «παρκάρουν το λεωφορείο», δηλαδή να αμύνονται πολύ βαθιά και μαζικά.

Με την πρώτη ματιά, η παρουσία πέντε αμυντικών δίνει την εντύπωση ότι μια ομάδα είναι καλύτερα θωρακισμένη αμυντικά. Στην πράξη, όμως, συνέβη το αντίθετο. Η Σαουδική Αραβία, αγωνιζόμενη με πεντάδα στην άμυνα, δεν είχε σαφή αμυντικό προσανατολισμό. Οι αμυντικοί της παρασύρονταν υπερβολικά συχνά προς τον παίκτη που είχε την κατοχή της μπάλας.

Επιπλέον, όταν αμυνόταν με χαμηλό μπλοκ, η τετράδα των χαφ μετατοπιζόταν περισσότερο απ' όσο έπρεπε προς την πλευρά όπου βρισκόταν η μπάλα. Έτσι, δεν κατάφερνε να καλύψει αποτελεσματικά όλο το πλάτος του γηπέδου.

Η Ισπανία αντιλήφθηκε αυτή την αδυναμία και κυκλοφόρησε την μπάλα με πολύ καλό τρόπο, αλλάζοντας συχνά πλευρά στην ανάπτυξή της, κυρίως από τα αριστερά προς τα δεξιά.

Ο Λαμίν Γιαμάλ και ο Πέδρο Πόρο βρέθηκαν αρκετές φορές σε καταστάσεις δύο εναντίον ενός απέναντι στον ακραίο μπακ-χαφ της Σαουδικής Αραβίας, και αυτή η αριθμητική υπεροχή οδήγησε στο τρίτο γκολ της Ισπανίας.

Ο πλαϊνός μέσος του συνόλου του Δώνη, έχοντας παρασυρθεί προς την πλευρά όπου βρισκόταν η μπάλα, δεν κατάφερε να επιστρέψει έγκαιρα για να πιέσει τον Πόρο όταν άλλαξε πλευρά.

Ταυτόχρονα, ούτε ο μπακ-χαφ βγήκε πάνω στον παίκτη της Τότεναμ, καθώς γνώριζε ότι αν το έκανε, θα άφηνε ελεύθερο τον Γιαμάλ. Έτσι, έχοντας χρόνο και χώρο με την μπάλα στα πόδια, ο Πόρο έκανε μια σέντρα στο δεύτερο δοκάρι. Η μπάλα στη συνέχεια στρώθηκε πιο κεντρικά και ο Μίκελ Ογιαρθάμπαλ απλώς την έσπρωξε στα δίχτυα από κοντά.

Η Σουηδία, που βρίσκεται στην 36η θέση της παγκόσμιας κατάταξης και θεωρούνταν αουτσάιντερ απέναντι στην 8η Ολλανδία, ηττήθηκε με 5-1 εξαιτίας της ίδιας αμυντικής αδυναμίας.

Η διάταξή της, 5-3-2, με μόλις τρεις μέσους, της παρείχε ακόμη μικρότερη κάλυψη στο πλάτος του γηπέδου σε σύγκριση με την τετράδα των χαφ της Σαουδικής Αραβίας.

Η Ολλανδία χρησιμοποίησε τον δεξιό εξτρέμ της για να κρατήσει χαμηλά και απασχολημένο τον αριστερό μπακ-χαφ της Σουηδίας. Καθώς οι τρεις μέσοι της Σουηδίας μετακινούνταν προς την πλευρά όπου βρισκόταν η μπάλα, ο Ντένζελ Ντάμφρις, ξεκινώντας από πιο χαμηλή θέση, πραγματοποιούσε εξαιρετικές προωθήσεις που έμεναν χωρίς μαρκάρισμα.

Η Σουηδία δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει αυτές τις καταστάσεις δύο εναντίον ενός και βελτιώθηκε μόνο όταν, αργότερα στον αγώνα, άλλαξε σχηματισμό σε 4-5-1, όπως είχαν κάνει το Πράσινο Ακρωτήριο και η Γκάνα.

Προσέλκυσαν το πρέσινγκ και μετά... γιόμα
Τέλος, αν οι ομάδες θέλουν να πάρουν αποτέλεσμα απέναντι σε ισχυρότερους αντιπάλους, πρέπει ιδανικά να αποτελούν και οι ίδιες απειλή όταν έχουν την κατοχή της μπάλας.

Η Νότια Αφρική, για παράδειγμα, ολοκλήρωσε τον αγώνα της με τη Νότια Κορέα έχοντας 14 τελικές προσπάθειες, έναντι μόλις επτά των αντιπάλων της, παρότι είχε την κατοχή της μπάλας μόνο στο 31%.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η ικανότητά της να προωθεί την μπάλα οργανωμένα προς την επίθεση, αντί να καταφεύγει απλώς σε μακρινές απομακρύνσεις από τον τερματοφύλακα.

Οι ομάδες-αουτσάιντερ που τα έχουν πάει καλά στο τουρνουά ξεκινούν συχνά την ανάπτυξή τους με κοντινές εκτελέσεις από το ελεύθερο του τερματοφύλακα. Με αυτόν τον τρόπο προσελκύουν την πίεση των ισχυρότερων αντιπάλων, οι οποίοι συνήθως επιλέγουν να πιέζουν ψηλά, και στη συνέχεια παίζουν μια λομπαριστή ή μακρινή μπαλιά προς ομάδες συμπαικτών που βρίσκονται σε ελεύθερους χώρους.

Έχουμε δει ομάδες όπως το Πράσινο Ακρωτήριο, το Ιράκ και η Νότια Αφρική να εφαρμόζουν αυτή την τακτική, τοποθετώντας μάλιστα τους παίκτες τους σε μεγάλες αποστάσεις μεταξύ τους κατά την εκτέλεση του άουτ.

Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι ότι, δημιουργώντας μεγάλες αποστάσεις ανάμεσα στους παίκτες, οι αντίπαλοι που θέλουν να πιέσουν με προσωπικό μαρκάρισμα (man-to-man) αναγκάζονται να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις για να φτάσουν πάνω στον κάτοχο της μπάλας.

Στο χρονικό διάστημα που απαιτείται για να συμβεί αυτό, οι αμυντικοί έχουν την ευκαιρία να βρουν με πάσα ελεύθερους μέσους ή επιθετικούς και να προωθήσουν αποτελεσματικά την ανάπτυξη της ομάδας τους.

Η ανάπτυξη από την άμυνα, με τους παίκτες να διατηρούν μεγάλες αποστάσεις μεταξύ τους, αυξάνει τον κίνδυνο απώλειας της μπάλας σε επικίνδυνες ζώνες του γηπέδου. Η Νότια Αφρική απέναντι στο Μεξικό και το Ιράκ απέναντι στη Νορβηγία δέχθηκαν γκολ ακριβώς από τέτοιες καταστάσεις.

Ωστόσο, οι ίδιες αυτές ομάδες δημιούργησαν και πολλές αξιόλογες ευκαιρίες, ενώ μια καλύτερη εκτέλεση στην τελική προσπάθεια θα μπορούσε να είχε αλλάξει την εξέλιξη των αγώνων.

Το ποδόσφαιρο είναι ένα άθλημα συμβιβασμών και ισορροπιών: κάθε τακτική επιλογή έχει τόσο πλεονεκτήματα όσο και μειονεκτήματα. Έτσι, όταν η Νότια Κορέα πίεσε ψηλά τη Νότια Αφρική, οι Μπαφάνα Μπαφάνα παρέμειναν πιστοί στις αρχές του παιχνιδιού τους και προώθησαν την μπάλα με μεγαλύτερη ακρίβεια προς την επίθεση.

Αφού κατάφεραν να ανεβάσουν την μπάλα στο επιθετικό τρίτο του γηπέδου, επιτέθηκαν γρήγορα και πέτυχαν το γκολ που τους εξασφάλισε την πρόκριση στην επόμενη φάση της διοργάνωσης.

Χρειάζεσαι και... τυχή
Αυτά τα παραδείγματα αναδεικνύουν το ολοένα και υψηλότερο επίπεδο τακτικής κατάρτισης που διαθέτουν οι εθνικές ομάδες, ανεξάρτητα από τη θέση τους στην παγκόσμια κατάταξη.

Ακόμη και όταν μια ομάδα διαθέτει ποδοσφαιριστές χαμηλότερης ατομικής ποιότητας, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα σε ισχυρότερους αντιπάλους, εφόσον οργανωθεί σωστά τακτικά και όλοι οι παίκτες λειτουργούν ως ένα σύνολο, με κοινό στόχο και κατεύθυνση.

Και ακόμη κι έτσι, πιθανότατα χρειάζεται και λίγη τύχη, ώστε τα πράγματα να εξελιχθούν υπέρ της. Σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο, ο 40χρονος τερματοφύλακας Βοζίνια κέρδισε τις καρδιές πολλών φιλάθλων με τις εκπληκτικές αποκρούσεις του απέναντι στην Ισπανία.

Παράλληλα, ο τερματοφύλακας του Κουρασάο, Ελόι Ρουμ, ισοφάρισε το ρεκόρ του Παγκοσμίου Κυπέλλου για τις περισσότερες αποκρούσεις σε έναν αγώνα, πραγματοποιώντας 15 επεμβάσεις, και βοήθησε τη χώρα του να κατακτήσει τον πρώτο της βαθμό στη διοργάνωση.

Η τακτική μπορεί να βοηθήσει τις μικρότερες εθνικές ομάδες να μειώσουν τη διαφορά από τις ποδοσφαιρικές υπερδυνάμεις και να παίξουν με τους δικούς τους όρους.

Ωστόσο, φαίνεται πως η μοναδική ατμόσφαιρα και το κύρος του Μουντιάλ εμπνέουν τους ποδοσφαιριστές να αποδώσουν σε επίπεδο που ίσως ούτε οι ίδιοι γνώριζαν ότι μπορούσαν να φτάσουν.

Πηγή: athletiko.gr