Σε ποιον ανήκει η Γροιλανδία; Το γεωπολιτικό παρασκήνιο του μεγαλύτερου νησιού στον κόσμο που μπαίνει ξανά στο στόχαστρο των ΗΠΑ

Σε αυτό το πλαίσιο, η Γροιλανδία επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο. Πρόκειται για μια περιοχή την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επιχειρήσει να αγοράσει και κατά την προηγούμενη θητεία του, προκαλώντας τότε αμηχανία αλλά και έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη.

Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε όταν η Κέιτι Μίλερ, σύζυγος του αναπληρωτή προσωπάρχη του Λευκού Οίκου Στίβεν Μίλερ, ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια εικόνα της Γροιλανδίας καλυμμένης με την αμερικανική σημαία, συνοδευόμενη από τη λέξη «Σύντομα». Η ανάρτηση ερμηνεύτηκε ως πολιτικό μήνυμα, ενισχύοντας τα σενάρια περί προσάρτησης.

Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έχει κρύψει ποτέ ότι θεωρεί στρατηγικής σημασίας τον έλεγχο κρίσιμων γεωγραφικών περιοχών. Έχει επανειλημμένα αναφερθεί στη Διώρυγα του Παναμά, ενώ για τη Γροιλανδία έχει δηλώσει ότι δεν αποκλείει ακόμη και τη χρήση βίας για την επίτευξη των στόχων του. Ενδεικτικό του ενδιαφέροντος είναι και το γεγονός ότι ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς επισκέφθηκε το νησί μέσα στο 2025.

Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: σε ποιον ανήκει πραγματικά η Γροιλανδία και μπορεί να αλλάξει αυτό το καθεστώς;

Το πολιτικό καθεστώς της Γροιλανδίας

Η ιστορία της Γροιλανδίας είναι στενά συνδεδεμένη με τη Σκανδιναβία. Το 1814 κατέστη δανική αποικία, έπειτα από αιώνες νορβηγικής και δανικής κυριαρχίας. Το 1953, με την αναθεώρηση του Συντάγματος της Δανίας, ενσωματώθηκε επίσημα στο Βασίλειο της Δανίας, αποκτώντας καθεστώς ισότιμης διοικητικής ενότητας, λόγω των ιστορικών δεσμών της με τη χώρα.

Η πορεία προς την αυτονομία ξεκίνησε το 1979, όταν η Δανία παραχώρησε στη Γροιλανδία ευρεία αυτοδιοίκηση. Το 2009 ακολούθησε νέα μεταβίβαση αρμοδιοτήτων, με την τοπική κυβέρνηση να αναλαμβάνει τον έλεγχο των περισσότερων εσωτερικών υποθέσεων. Παρά τη σημαντική αυτή αυτονομία, οι εξωτερικές σχέσεις, η άμυνα και η νομισματική πολιτική παραμένουν στην ευθύνη της Κοπεγχάγης.

Τυπικά, λοιπόν, η Γροιλανδία αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας. Δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διατηρεί όμως εκπροσώπηση στο δανικό κοινοβούλιο, γεγονός που υπογραμμίζει τον ιδιαίτερο θεσμικό της ρόλο.

Η απάντηση της Δανίας και οι αντιδράσεις

Από την πρώτη στιγμή που ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε το ενδεχόμενο προσάρτησης της Γροιλανδίας, η αντίδραση της Δανίας ήταν κατηγορηματική. Η Κοπεγχάγη έχει ξεκαθαρίσει ότι το νησί δεν παραχωρείται και έχει προχωρήσει σε κινήσεις υψηλού συμβολισμού, όπως η αλλαγή στοιχείων του εθνόσημου, υπογραμμίζοντας τη σημασία της Γροιλανδίας για το δανικό κράτος.

Παράλληλα, η δανική κυβέρνηση έχει αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες στην περιοχή, στέλνοντας σαφές μήνυμα περί διασφάλισης της κυριαρχίας της. Μετά την επίμαχη ανάρτηση της Κέιτι Μίλερ, η πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες «να σταματήσουν τις απειλές απέναντι σε έναν ιστορικά στενό σύμμαχο και σε έναν λαό που έχει δηλώσει ξεκάθαρα ότι δεν είναι προς πώληση».

Η δανική πλευρά επισημαίνει, επίσης, ότι οι αμερικανικές αιτιάσεις στερούνται βάσης, καθώς η Γροιλανδία καλύπτεται ήδη από το πλαίσιο του ΝΑΤΟ και υπάρχει διμερής αμυντική συμφωνία που επιτρέπει στις ΗΠΑ στρατιωτική παρουσία και πρόσβαση στο νησί.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, χαρακτηρίζοντας «ασέβεια» τις δηλώσεις Τραμπ περί αμερικανικής ανάγκης για το συγκεκριμένο έδαφος.

Καθώς οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται και η Αρκτική αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, η Γροιλανδία φαίνεται πως θα παραμείνει στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων. Το αν η συζήτηση θα περιοριστεί στη ρητορική ή θα λάβει πιο απτές διαστάσεις, μένει να φανεί.