Μιλώντας στο ThemaOnline, ο οικονομολόγος Γιάννης Τελώνης εκτιμά ότι οι συνέπειες της σημερινής κατάστασης ενδέχεται να διαρκέσουν μέχρι τα μέσα του 2027, επισημαίνοντας ότι η κρίση θα επηρεάσει περισσότερο τη μεσαία τάξη, ενώ ιδιαίτερα ευάλωτες παραμένουν η εργατική τάξη και τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Όπως εξηγεί, η πορεία των τιμών του πετρελαίου δεν εξαρτάται μόνο από την εξέλιξη των εχθροπραξιών, αλλά και από το κατά πόσο θα συνεχιστεί η ροή πετρελαίου μέσω των σημαντικών θαλάσσιων και χερσαίων οδών μεταφοράς, τη ζήτηση από την Κίνα και τις ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης κατά τη χειμερινή περίοδο.
Αναφερόμενος στην κατάσταση που επικρατεί στον κόλπο του Ορμούζ, ο κ. Τελώνης σημειώνει ότι υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις για το ποσοστό της ροής πετρελαίου που εξακολουθεί να διέρχεται από την περιοχή.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει, οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι συνεχίζεται το 80% της προηγούμενης ροής πετρελαίου, ενώ από ιρανικής πλευράς αμφισβητείται η συγκεκριμένη εκτίμηση.
Ωστόσο, ο ίδιος επισημαίνει ότι η διατήρηση των σημερινών επιπέδων τιμών υποδηλώνει πως εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου που φτάνουν στις διεθνείς αγορές.
Όπως εξηγεί, εάν η ροή πετρελαίου από τον κόλπο του Ορμούζ είχε διακοπεί πλήρως, οι τιμές θα μπορούσαν να είχαν φτάσει ακόμη και στα 250 με 300 δολάρια το βαρέλι. Το γεγονός ότι κινούνται στην περιοχή των 110 με 130 δολαρίων, σύμφωνα με την εκτίμησή του, δείχνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει αρκετή προσφορά.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις αναμένεται να διαδραματίσει και η στάση των Χούθι, καθώς και το ενδεχόμενο εμπλοκής τους στις εχθροπραξίες.
Ο οικονομολόγος εξηγεί ότι πέρα από τον κόλπο του Ορμούζ, υπάρχει και η περιοχή του κόλπου του Άντεν, με το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ (Bab el-Mandeb), από όπου διέρχονταν πλοία που μετέφεραν πετρέλαιο προς την Ευρώπη μέσω της διώρυγας του Σουέζ.
Υπήρχε επίσης χερσαίος αγωγός που κατασκεύασαν οι Σαουδάραβες, μέσω του οποίου το πετρέλαιο μεταφερόταν απευθείας σε συγκεκριμένα λιμάνια, με προορισμό τόσο την Ευρώπη όσο και την Άπω Ανατολή.
Όπως αναφέρει, η λειτουργία του αγωγού διακόπηκε λόγω των επιθέσεων των Χούθι, γεγονός που επηρεάζει την προμήθεια πετρελαίου, κυρίως προς την Ευρώπη.
Ο Γιάννης Τελώνης εντοπίζει τρεις βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν την πορεία των διεθνών τιμών της ενέργειας το επόμενο διάστημα.
Ο πρώτος αφορά την είσοδο στην ψυχρή περίοδο του χρόνου, καθώς η Ευρώπη οδεύει προς τον χειμώνα και οι ανάγκες για καύσιμα θέρμανσης αναμένεται να αυξηθούν.
Όπως επισημαίνει, η Ευρώπη δεν φρόντισε να αναπληρώσει επαρκώς τα ενεργειακά της αποθέματα, είτε επειδή δεν μπορούσε να εξασφαλίσει προμήθειες σε χαμηλότερες τιμές είτε επειδή υπήρχε η προσδοκία ότι οι τιμές θα υποχωρούσαν κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο.
Ως αποτέλεσμα, ξεκινά τη χειμερινή περίοδο με τα αποθέματα φυσικού αερίου περίπου στη μέση. Αυτό σημαίνει ότι, σε περίπτωση που επικρατήσουν ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες, ενδέχεται να καταγραφούν ακόμη υψηλότερες τιμές στο φυσικό αέριο, με μεγαλύτερο αντίκτυπο και στον πληθωρισμό.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι η ενδεχόμενη επανέναρξη ή κλιμάκωση των εχθροπραξιών. Σε μια τέτοια περίπτωση, εκτιμά ότι η τιμή του αργού πετρελαίου θα δεχθεί νέες πιέσεις.
Ο τρίτος παράγοντας σχετίζεται με την Κίνα, η οποία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παίκτες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Σύμφωνα με τον κ. Τελώνη, η χώρα απορροφά περίπου το 50% των εξαγωγών πετρελαίου από την περιοχή της Μέσης Ανατολής, καθώς και περίπου το 80% της παραγωγής του Ιράν.
Εάν η Κίνα στερηθεί μέρος αυτής της προμήθειας, θα αναζητήσει πετρέλαιο από άλλες αγορές, γεγονός που θα περιορίσει τη διαθέσιμη ποσότητα για τους υπόλοιπους αγοραστές και θα ασκήσει νέες ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
«Είναι πολύ σημαντικό αυτοί οι παράγοντες να μη συμπέσουν», τονίζει, εξηγώντας ότι ο συνδυασμός αυξημένης ζήτησης από την Κίνα, προβλημάτων στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς και ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα στην Ευρώπη θα μπορούσε να δημιουργήσει μια «τέλεια καταιγίδα» για την αγορά ενέργειας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, σύμφωνα με τον οικονομολόγο, η κατάσταση στην αγορά του diesel, καθώς οι ελλείψεις αποτελούν ένα επιπλέον πρόβλημα τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Κύπρο.
Όπως εξηγεί, το ζήτημα δεν είναι απαραίτητα ότι δεν υπάρχει παραγωγή diesel, αλλά ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει επαρκείς δυνατότητες διύλισης και αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξασφάλιση και μεταφορά των απαραίτητων ποσοτήτων στην αγορά της.
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι, εάν οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή επαναληφθούν ή κλιμακωθούν, οι τιμές του πετρελαίου και της ενέργειας ενδέχεται να αυξηθούν περαιτέρω, ενώ θα μπορούσαν να εμφανιστούν πιο εξειδικευμένες ελλείψεις σε προϊόντα όπως το diesel, το φυσικό αέριο και η κηροζίνη που χρησιμοποιείται στα αεροσκάφη.
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν θα περιοριστεί στον ενεργειακό τομέα. Όπως σημειώνει, οι αυξήσεις θα μεταφερθούν σταδιακά στην πραγματική οικονομία, δημιουργώντας δευτερογενείς επιπτώσεις στον πληθωρισμό.
Τα τρόφιμα, σύμφωνα με την εκτίμησή του, θα είναι από τις πρώτες κατηγορίες αγαθών που θα επηρεαστούν από τις αυξημένες πιέσεις στο κόστος παραγωγής και μεταφοράς.
Σε ό,τι αφορά τις παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επιπτώσεις για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ο κ. Τελώνης υπογραμμίζει ότι τα μέτρα δεν θα πρέπει να έχουν οριζόντιο χαρακτήρα, αλλά να είναι στοχευμένα.
Όπως αναφέρει, σε ορισμένες περιπτώσεις τα οριζόντια μέτρα ενδέχεται να είναι αναπόφευκτα, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν οι απαραίτητες μετρήσεις ή οι μηχανισμοί για την εφαρμογή πιο συγκεκριμένων παρεμβάσεων. Ωστόσο, θεωρεί σημαντικό να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός που θα επιτρέπει την καλύτερη στόχευση των δικαιούχων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην κατώτερη μεσαία τάξη και την εργατική τάξη, οι οποίες, όπως σημειώνει, δέχονται ήδη σημαντικές πιέσεις.
Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτει είναι η παροχή στοχευμένων κουπονιών σε οικογένειες ή επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες.
Παράλληλα, εισηγείται την επιχορήγηση του πετρελαίου που χρησιμοποιούν ορισμένες επιχειρήσεις, ώστε να περιοριστεί η μετακύλιση του αυξημένου κόστους στις τελικές τιμές των αγαθών πρώτης ανάγκης.
Ως παράδειγμα αναφέρει τους φούρνους και τις επιχειρήσεις αρτοποιίας, υπογραμμίζοντας ότι η στήριξη των μονάδων παραγωγής θα μπορούσε να συμβάλει στην αποφυγή νέων αυξήσεων σε βασικά προϊόντα.
Στο ίδιο πλαίσιο, εκφράζει προβληματισμό για την αποτελεσματικότητα μέτρων όπως ο μηδενικός συντελεστής ΦΠΑ, καθώς, όπως σημειώνει, δεν υπάρχει απόδειξη ότι οι επιχειρήσεις δεν αυξάνουν παράλληλα το περιθώριο κέρδους τους.
«Πρέπει να εστιάσουμε στις πραγματικές ανάγκες των πιο φτωχών», αναφέρει, τονίζοντας ότι υπάρχουν άνθρωποι που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις καθημερινές τους υποχρεώσεις και οι οποίοι επηρεάζονται δυσανάλογα από τις αυξήσεις.
Ερωτηθείς κατά πόσο η κατάσταση που διαμορφώνεται προμηνύει μια νέα περίοδο οικονομικής κρίσης, ο κ. Τελώνης διαχωρίζει τις επιπτώσεις στον ενεργειακό τομέα και την πραγματική οικονομία από την κατάσταση της ίδιας της οικονομίας.
Όπως εξηγεί, αναμένεται να υπάρξουν σημαντικές πιέσεις στα καύσιμα και στις επιχειρήσεις, οι οποίες θα επηρεάσουν την καθημερινότητα των πολιτών, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι η οικονομία εισέρχεται συνολικά σε αντίστοιχη κρίση.
Εκτιμά, ωστόσο, ότι η πίεση θα γίνει περισσότερο αισθητή στη μεσαία τάξη και θα αποτυπωθεί κυρίως στα πρόσθετα έξοδα των νοικοκυριών, τα οποία θα δυσκολεύονται ολοένα περισσότερο να καλύψουν.
Σε ό,τι αφορά τη χρονική διάρκεια των επιπτώσεων, η εκτίμησή του είναι ότι η σημερινή κατάσταση θα συνεχίσει να επηρεάζει την οικονομία μέχρι τα μέσα του 2027.
Υπάρχει, πάντως, και ένα διαφορετικό ενδεχόμενο. Εάν οι δύο πόλεμοι τερματιστούν μέχρι το τέλος του χρόνου, ο ίδιος εκτιμά ότι θα μπορούσε να ακολουθήσει σημαντική αύξηση της προσφοράς πετρελαίου, καθώς οι χώρες που εμπλέκονται θα επιδιώξουν να διαθέσουν τις ποσότητες που διαθέτουν στην αγορά, προκειμένου να εξασφαλίσουν έσοδα για την αποκατάσταση των υποδομών τους. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το ενεργειακό πρόβλημα θα μπορούσε να αποκλιμακωθεί.
Κλείνοντας, ο Γιάννης Τελώνης στρέφει την προσοχή και στις μακροπρόθεσμες αδυναμίες της Ευρώπης στον ενεργειακό τομέα, υποστηρίζοντας ότι δεν δόθηκε η απαραίτητη σημασία στη μετάβαση προς την πράσινη οικονομία.
Όπως αναφέρει, η Ευρώπη έκανε ελάχιστα σε σχέση με όσα θα έπρεπε να είχαν γίνει, με αποτέλεσμα να παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις και στις διαταραχές της προσφοράς.
Υπογραμμίζει, συνεπώς, την ανάγκη να υπάρξει διαφορετική ιεράρχηση προτεραιοτήτων, με την ενέργεια να αποκτά κεντρική θέση στον σχεδιασμό.
Για την Κύπρο, μάλιστα, θεωρεί ότι το ενεργειακό θα πρέπει να αποτελεί το σημαντικότερο ζήτημα μετά το Κυπριακό, καθώς οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας έχουν άμεσες συνέπειες στην οικονομία, στις επιχειρήσεις και στο κόστος ζωής των πολιτών.
Ακολουθήστε το Themasports.com στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις αθλητικές ειδήσεις
Εκστρατεία καθαριότητας στον περιβάλλοντα χώρο του σταδίου «Ειρήνης και Φιλίας» στα Πολεμίδια, καθώς και στη γύρω γειτονιά, πραγματοποίησε σήμερα, 31 Οκτωβρίου, η Ακαδημία της Καρμιώτισσας, με τη στήριξη του Δήμου Πολεμιδιών.
