Προεδρικές 2028: Ανακατεύεται η τράπουλα - Η επιστροφή Αβέρωφ, ο παράγοντας Φειδίας και το μεγάλο δίλημμα του ΔΗΣΥ για Χριστοδουλίδη

Το 2028 μοιάζει μακρινό στο ημερολόγιο, όχι όμως και στην πολιτική πραγματικότητα. Οι δημόσιες τοποθετήσεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι τα κόμματα και οι εν δυνάμει υποψήφιοι έχουν ήδη αρχίσει να χαράζουν στρατηγική, με το βλέμμα τόσο στον πρώτο όσο και στον δεύτερο γύρο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ΔΗΣΥ, ο οποίος δεν καλείται απλώς να επιλέξει τον υποψήφιό του. Καλείται να απαντήσει σε ένα βαθύτερο ερώτημα, πώς θα διεκδικήσει την επιστροφή του στην εξουσία, έχοντας απέναντί του έναν Πρόεδρο που προέρχεται από τον δικό του πολιτικό χώρο;

Η επιστροφή Αβέρωφ και η μάχη με Παμπορίδη

Η απόφαση του Αβέρωφ Νεοφύτου να διεκδικήσει το χρίσμα του ΔΗΣΥ μέσα από τις κομματικές διαδικασίες επαναφέρει τον τέως πρόεδρο της παράταξης στο επίκεντρο των εξελίξεων.

Η κίνησή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Αννίτας Δημητρίου, στις 8 Οκτωβρίου, να αποσύρει το δικό της ενδιαφέρον για την προεδρική υποψηφιότητα.

Ο Αβέρωφ είχε προηγουμένως ανακοινώσει την πρόθεσή του να διεκδικήσει την Προεδρία της Δημοκρατίας, αφήνοντας ερωτήματα για το κατά πόσο θα ακολουθούσε την εσωκομματική διαδικασία. Η επιλογή του να διεκδικήσει τελικά το χρίσμα μεταφέρει τη σύγκρουση εντός του κόμματος, όπου αντίπαλός του είναι ο πρώην υπουργός Υγείας Γιώργος Παμπορίδης.

Η εκλογική συνέλευση της 28ης Νοεμβρίου αναμένεται έτσι να αποτελέσει ένα από τα πρώτα καθοριστικά ορόσημα στην πορεία προς το 2028.

Για τον Αβέρωφ, το ζητούμενο είναι να αποδείξει ότι εξακολουθεί να διαθέτει την εμπιστοσύνη της συναγερμικής βάσης. Για τον Παμπορίδη, η πρόκληση είναι διαφορετική. Να πείσει ότι μπορεί να εκφράσει μια νέα πολιτική πρόταση, χωρίς να αποκοπεί από την ιστορία και την ταυτότητα της παράταξης.

Οι 500 υπογραφές και η πρώτη εσωκομματική αντιπαράθεση

Πριν ακόμη στηθούν οι κάλπες, η διαδικασία επιλογής υποψηφίου έχει προκαλέσει πολιτικές τριβές. Ο Γιώργος Παμπορίδης εξέφρασε δημόσια τη δυσκολία που αντιμετώπισε στη συγκέντρωση των 500 υπογραφών που απαιτούνται για τη διεκδίκηση του χρίσματος.

Ο πρώην υπουργός άφησε αιχμές για τους κανόνες της διαδικασίας, υποστηρίζοντας ότι ευνοούν πρόσωπα με ισχυρούς κομματικούς μηχανισμούς και δυσκολεύουν όσους δεν προέρχονται από την επαγγελματική πολιτική.

Από την άλλη, ο αντιπρόεδρος του ΔΗΣΥ, Γιάννης Καρούσος, υπερασπίστηκε την πρόνοια, σημειώνοντας ότι οι 500 υπογραφές αντιστοιχούν περίπου στο 1% των μελών του κόμματος και αποτελούν μια εύλογη ένδειξη στήριξης από τη βάση.

Η διαφωνία αυτή δεν αφορά μόνο μια τυπική προϋπόθεση. Αναδεικνύει δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να λειτουργεί ο ΔΗΣΥ. Από τη μία, τη σημασία της οργανωμένης κομματικής δομής και, από την άλλη, την ανάγκη να υπάρχει χώρος για υποψηφιότητες που επιδιώκουν να κινηθούν πέρα από τους παραδοσιακούς μηχανισμούς.

Η Αννίτα αποσύρθηκε από την κούρσα, όχι από τις αποφάσεις

Η Αννίτα Δημητρίου μπορεί να μην είναι πλέον διεκδικήτρια του προεδρικού χρίσματος, ωστόσο ο ρόλος της παραμένει καθοριστικός.

Ως πρόεδρος του ΔΗΣΥ, καλείται να διαχειριστεί μια εσωκομματική αναμέτρηση με έντονο πολιτικό βάρος και να διασφαλίσει ότι το αποτέλεσμά της δεν θα οδηγήσει σε νέα διάσπαση. Η ίδια έχει επισημάνει ότι οι δύο διεκδικητές έχουν δεσμευτεί να στηρίξουν ο ένας τον άλλο, ανεξάρτητα από το ποιος θα επικρατήσει.

Πρόκειται για μια σημαντική πολιτική δέσμευση, η οποία όμως θα δοκιμαστεί στην πράξη μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Παράλληλα, η πρόεδρος του ΔΗΣΥ επιμένει ότι οι βασικές πολιτικές θέσεις του κόμματος πρέπει να καθοδηγούν τον υποψήφιο που θα εξασφαλίσει το χρίσμα.

Το ζήτημα ήρθε στο προσκήνιο και με αφορμή τις τοποθετήσεις Αβέρωφ Νεοφύτου για τις ενεργειακές κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας, με τις οποίες η επίσημη γραμμή του ΔΗΣΥ διαφώνησε.

Εδώ προκύπτει ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα, μέχρι ποιο σημείο μπορεί ένας προεδρικός υποψήφιος να διαφοροποιείται από το κόμμα που τον στηρίζει;

Χριστοδουλίδης: Αντίπαλος στον πρώτο γύρο, πιθανός σύμμαχος στον δεύτερο;

Το πιο σύνθετο πολιτικό δίλημμα για τον ΔΗΣΥ αφορά αναμφίβολα τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προέρχεται από τον χώρο του Συναγερμού, όμως η εκλογική αναμέτρηση του 2023 άφησε βαθιές πολιτικές διαφορές και πληγές που δεν έχουν πλήρως επουλωθεί.

Σήμερα, η συζήτηση για το 2028 επαναφέρει το ίδιο ερώτημα, με διαφορετικούς πλέον όρους. Θα επιδιώξει ο ΔΗΣΥ να αναμετρηθεί μέχρι τέλους με τον Χριστοδουλίδη ή θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να συνεργαστεί μαζί του στον δεύτερο γύρο;

Η Αννίτα Δημητρίου δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο στήριξης του Προέδρου σε περίπτωση που ο υποψήφιος του ΔΗΣΥ δεν εξασφαλίσει θέση στον δεύτερο γύρο.

Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι οποιαδήποτε σχετική απόφαση θα ληφθεί στον κατάλληλο χρόνο από τα συλλογικά όργανα του κόμματος. Η στάση της αποκτά ιδιαίτερη σημασία με φόντο την πρόταση του τέως Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη για προσυνεννόηση και αλληλοϋποστήριξη μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο Γιώργος Παμπορίδης, από την πλευρά του, έθεσε ως πολιτική προϋπόθεση για μια τέτοια συζήτηση την απολογία του Νίκου Χριστοδουλίδη για τη στάση του απέναντι στον ΔΗΣΥ το 2023.

Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο αριθμούς και εκλογικές συνεργασίες. Αφορά την εμπιστοσύνη, την πολιτική ταυτότητα και το κατά πόσο η παράταξη μπορεί να υπερβεί όσα συνέβησαν στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές.

Καρούσος: Πρώτα Χριστοδουλίδης, μετά ΑΚΕΛ

Μια διαφορετική διάσταση έδωσε ο αντιπρόεδρος του ΔΗΣΥ, Γιάννης Καρούσος, με τις δηλώσεις του στην εκπομπή «Μεσημέρι και Κάτι».

Ο κ. Καρούσος υποστήριξε ότι ο Συναγερμός πρέπει να επικεντρωθεί στη δική του υποψηφιότητα και όχι να συζητά από τώρα σενάρια συνεργασιών για τον δεύτερο γύρο.

Περιγράφοντας το πολιτικό πεδίο, εκτίμησε ότι στον πρώτο γύρο βασικός αντίπαλος του ΔΗΣΥ θα είναι ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ενώ στον δεύτερο το ΑΚΕΛ.

Η εκτίμηση αυτή αποτυπώνει μια συγκεκριμένη στρατηγική ανάγνωση, ο ΔΗΣΥ πρέπει πρώτα να επικρατήσει στον ανταγωνισμό εντός της ευρύτερης Κεντροδεξιάς και στη συνέχεια να διεκδικήσει την Προεδρία απέναντι στην Αριστερά.

Πρόκειται, ωστόσο, για πολιτική εκτίμηση και όχι για δεδομένη σύνθεση του δεύτερου γύρου. Οι υποψηφιότητες, οι συνεργασίες και η συμπεριφορά των ψηφοφόρων παραμένουν ανοιχτές μεταβλητές.

Ο Φειδίας, η Άμεση Δημοκρατία και ο Οδυσσέας

Πέρα από τις παραδοσιακές κομματικές δυνάμεις, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι κινήσεις στον χώρο των νεότερων πολιτικών σχηματισμών. Σύμφωνα με πληροφορίες και δημοσιεύματα, οι καλές προσωπικές σχέσεις του Φειδία Παναγιώτου με τον Αβέρωφ Νεοφύτου δημιουργούν περιθώριο συζήτησης για ενδεχόμενη στήριξη του τέως προέδρου του ΔΗΣΥ.

Ωστόσο, η ίδια δημοσιογραφική πληροφόρηση καταγράφει επιφυλάξεις στο εσωτερικό της Άμεσης Δημοκρατίας και τάση υπέρ της αυτόνομης καθόδου στις προεδρικές εκλογές. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η συζήτηση για τον ρόλο του ΑΛΜΑ και του Οδυσσέα Μιχαηλίδη, με το ενδεχόμενο αυτόνομης πορείας να παραμένει μέρος των πολιτικών διεργασιών.

Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι οι επόμενες προεδρικές εκλογές ενδέχεται να μην κινηθούν αποκλειστικά γύρω από τους παραδοσιακούς κομματικούς πόλους.

Ακόμη και μικρότερα ή νεότερα πολιτικά σχήματα μπορούν να επηρεάσουν τις ισορροπίες, ιδιαίτερα εάν η εκλογική αναμέτρηση εξελιχθεί σε μια πολυπρόσωπη μάχη με μικρές διαφορές μεταξύ των υποψηφίων.

Τζον Χριστοδούλου: Ένα ακόμη όνομα στην πολιτική συζήτηση

Στο ήδη σύνθετο σκηνικό προστίθεται και ο επιχειρηματίας Τζον Χριστοδούλου, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να διεκδικήσει την Προεδρία της Δημοκρατίας.

Μιλώντας στην εκπομπή «Μεσημέρι και Κάτι» του ΣΙΓΜΑ, παραδέχθηκε ότι πρόκειται για μια δύσκολη προσωπική απόφαση, την οποία δεν έχει ακόμη λάβει. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η αναφορά του ότι το μυαλό του βρίσκεται με τον ΔΗΣΥ, αλλά η καρδιά του με το ΑΚΕΛ.

Η δήλωση αυτή δεν συνιστά ανακοίνωση συνεργασίας με κάποιο κόμμα. Δείχνει, όμως, ότι ο ίδιος επιδιώκει να παρουσιάσει μια πολιτική ταυτότητα που δεν περιορίζεται εύκολα στα παραδοσιακά κομματικά όρια.

Ο επιχειρηματίας συνέδεσε την πιθανή εμπλοκή του στην πολιτική με το Κυπριακό, αναφερόμενος στα προσωπικά του βιώματα ως πρόσφυγας και στην επιθυμία του να συμβάλει στην επίλυση του προβλήματος. Μέχρι στιγμής, πάντως, παραμένει εν δυνάμει υποψήφιος και όχι πρόσωπο που έχει ανακοινώσει οριστική κάθοδο.

Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο το χρίσμα

Όσο οι εσωκομματικές διαδικασίες στον ΔΗΣΥ προχωρούν, γίνεται ολοένα πιο σαφές ότι η ανάδειξη υποψηφίου αποτελεί μόνο την πρώτη πράξη μιας μεγαλύτερης πολιτικής αναμέτρησης. Ο νικητής της εσωκομματικής κάλπης θα πρέπει να ενώσει τη βάση του κόμματος, να διαμορφώσει μια πειστική πρόταση διακυβέρνησης και να απευθυνθεί σε ψηφοφόρους πέρα από τα παραδοσιακά όρια του Συναγερμού.

Την ίδια ώρα, η ηγεσία θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιδίωξη αυτόνομης νίκης και στην ανάγκη να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους πολιτικής συνεννόησης.

Για τον Νίκο Χριστοδουλίδη, οι διεργασίες αυτές έχουν επίσης ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα επηρεάσουν τις ισορροπίες στον χώρο από τον οποίο προέρχεται πολιτικά.

Για το ΑΚΕΛ, η πρόκληση θα είναι να διαμορφώσει τη δική του στρατηγική απέναντι σε ένα ενδεχομένως κατακερματισμένο κεντροδεξιό πεδίο, χωρίς να θεωρεί δεδομένο ότι οι διαφωνίες των αντιπάλων του θα μεταφραστούν αυτόματα σε εκλογικό όφελος.

Και για τους νεότερους πολιτικούς σχηματισμούς, το 2028 αποτελεί ευκαιρία να δοκιμάσουν κατά πόσο η απήχησή τους μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική επιρροή σε μια προεδρική αναμέτρηση.

Το βέβαιο είναι ότι η μάχη του 2028 έχει αρχίσει πολύ πριν από την επίσημη προεκλογική περίοδο. Και στον ΔΗΣΥ, η πρώτη μεγάλη δοκιμασία δεν θα είναι μόνο ποιος θα κερδίσει στις 28 Νοεμβρίου, αλλά αν η παράταξη θα καταφέρει να βγει από αυτή τη διαδικασία περισσότερο ενωμένη και με ξεκάθαρη πολιτική κατεύθυνση.

Γιατί, τελικά, το μεγάλο ερώτημα δεν είναι απλώς ποιος θα είναι ο υποψήφιος του Συναγερμού. Είναι ποιος θα καταφέρει να πείσει την κυπριακή κοινωνία ότι διαθέτει την πιο αξιόπιστη πρόταση για την επόμενη μέρα της χώρας.